تندی و تیژی

تندی و تیژی ئارو عیراقه‌نه‌ فره‌ن و ئانا چی حه‌فتا دماییچۆ یاؤان کوردستانیچ. سازمانی و گرووپی جورا و جوری کاره‌ساته‌کا هۆلیر و مه‌خمووریشا مه‌حکوومی که‌ردی و بیزاریشا به‌ر ؤست.

جه‌ پاڵوو ئینه‌یچه‌نه‌ بڕیؤ شه‌خسیه‌تی ئیسلامییچ چی لا و چۆ لاؤه‌ مدا ناڵا و مدا بزمارایچ. باس که‌را و ماچا: وجوودوو تندی جه‌ کوردستانه‌نه‌ هنوو ئانه‌یه‌نه‌ ‌ که‌ ده‌سه‌ڵاتی کوردی ڕا مه‌دو به‌ ئادیشا که‌ به‌شی فره‌و کوماڵگایه‌نی حکوومه‌ت مه‌رزناره‌ و ئینه‌یچه‌ بو به‌ بایسوو  تندی و تیژی.

هه‌ر به‌ ئاسانی دیارا که‌ ئی جوره‌ باس که‌رده‌یه نۆعیؤ ددان نیای به‌ کرده‌ؤه‌ تروریستیه‌کان. یانی چوون ئازادی و دیموکراسی نیا، ئی تروری کریا، یانی دوورۆ ؤسته‌ی  خه‌تاکی جه‌ خه‌تا کاره‌کا و به‌ نۆعیؤ په‌سه‌ند که‌رده‌ی تروری و مه‌شرووعیه‌ت په‌نه‌ دایش.

ڕاسا که‌ جه‌ کوردستانه‌نه‌ ئا دیموکراسیه‌ که‌ مشیو بو نیا، به‌ڵام جه‌ چه‌موو خاوه‌رمیانه‌یه‌نه‌، ئانه‌ که‌ جه‌ کوردستانه‌نه‌ هه‌ن چیؤیؤی تایبه‌تیا و کوردستان سه‌ره‌ڕاو که‌م و کوڕیاش هه‌ر فره‌ ئینا وه‌ڵی هامسایه‌کاشه‌نه‌. تازه‌ ئه‌گه‌ر دیموکراسیچ نه‌بو سیاسه‌تی ماکیاولی و نا ئینسانی تروریستا جه‌ هه‌ر شه‌رایتیؤه‌نه‌ مشیو مه‌حکووم کریو. ئیسه‌ ؤیه‌رده‌ جه‌ هه‌ڵه‌یی و مه‌حکووم بیه‌ی ئی جوره‌ ده‌لیل تاشایه‌ ، با بزانمی ئایا به‌ ڕاسی گرووپه‌ ئیسلامیه‌کی حه‌قشا هه‌ن سه‌روو نه‌بیه‌ی دیموکراسی گله‌یی و گازندیشا با؟

په‌ی ئینه‌یه‌ لازما جاریؤته‌ر سه‌روو دیمؤکراسی وردی بیمیؤه‌. دیموکراسی پاسه‌ که‌ تاریف کریو، یانی حکوومه‌توو مه‌ردمی، یانی حکوومه‌توو هورچنیاو مه‌ردمی. په‌ی به‌ یاگه‌ ئارده‌ی و راؤه‌ به‌رده‌ی ده‌ستووراییؤی که‌ ئا مه‌ردمیه‌ نیانه‌ره‌ و منیوشاره‌.

ده‌ی سازمانی مه‌زهه‌بیی وئیسلامیی هه‌ر جه‌ ڕاؤه‌ چه‌نی ئی پرنسیپا ناته‌بێنی و ناڕیکینی. حکوومه‌تی خودایی و ئاسمانی، ده‌سووری خودایی و ئاسمانیی مشناسو و مرمانو. ئی ده‌ستووری خاسی با یا خرابی ، فه‌رق مه‌که‌رو ، هه‌رچی با، مه‌ردمیی نیه‌نی و دوورینی جه‌ دیموکراسی. وه‌ختیؤ ماچمی حکوومه‌تیؤ مشیو مه‌ردمی بو یانی ئانه‌ که‌ ده‌ستووره‌کیچش مشیو مه‌ردمیی با.

مه‌ردم و به‌ تایبه‌ت مه‌ردموو مه‌مله‌که‌تیؤی یانی چین و تؤی و گرووپی جوراو جوری. مه‌ردموو کوردستانیچ یانی پیک ئامێوی چیمنه،‌ به‌ مه‌زهه‌ب و زؤان و ته‌نانه‌ت کولتووری جوراو جوریچۆ. دیموکراسی یانی حکوومه‌توو ئی مه‌ردمه‌ جوراوجوره‌یه‌ و به‌ پاو ده‌ستووراییؤی که‌ ئی مه‌ردمیه‌ نیابوره‌ و شیؤه‌و ڕاؤه‌ به‌رده‌یچشا هه‌ر ئی مه‌رمیه‌ دیاری که‌رده ‌بو.

به‌ روشنی دیارا که‌ ئیسلام دین و مه‌زهه‌به‌کیته‌ریش قه‌بووڵی نیه‌نی، و که‌سه‌کاشا به‌ گومڕێ مشناسو و وردیته‌رین باسوو ئادیشا سه‌روو ویش به‌ دژمنایه‌تی چه‌نی خودای مدو قه‌له‌م  و جه‌ ؤه‌راؤه‌رشۆ پرچه‌مه‌و جه‌هادی هور که‌رو، به‌رابه‌ری ژه‌نو پیایش په‌سه‌ند نیا و هه‌ر ده‌ستووریؤ که‌ چه‌نی شه‌رعی یو نه‌گیروؤه‌ لاشۆ ڕه‌دا و دژایه‌تیش که‌رو.

دیموکراسی جه‌ بنه‌ڕه‌توو ویشه‌نه‌ جوریؤ پیؤه‌ره‌ که‌ی که‌رده‌یا و پیسه‌ هه‌ر که‌ییؤیته‌ری نورمی و ده‌ستووری و پرنسیبی ویش هه‌نیش که‌ به‌ پرنسیبه‌ دیموکراتیه‌کا مه‌شورینی(یانی ئازادی به‌یانی، ئازادی دین و باؤه‌ری، ئازادی بی مه‌زهه‌بی، جیایی مه‌زهه‌بی جه‌ دۆڵه‌تی ، مافی هورچنیه‌ی و هورچنیای ، ئازادی وی نیشان دای و په‌سه‌ند و پاریزنای  به‌رابه‌ری ژه‌ن و پیای و ، ... )

 که‌سیؤ متاؤو واردوو که‌یه‌و دیموکراسی بو که‌ ئی پرنسیبا بشناسو و به‌روشا ڕاوه‌، ئا که‌سه‌ که‌ئاماده‌  نیا ئینیشا ؤینو، ئه‌گه‌ر ئاماو ڕاو که‌یییش په‌نه‌ نه‌دریا مشیو گله‌ییش ئۆ ویش با.

ڕابه‌ری ئیسلامیی جه‌ چورتکیؤه‌‌نه‌ که‌ ؤزاشه‌ره‌  پا نه‌تیجی میاؤا که‌ ‌ ئه‌کسه‌ریه‌توو مه‌ردموو کوردستانی مسڵمانی سنیینی و ئه‌گه‌ر ئید وئه‌ؤ بازا حه‌تمه‌ن ئیدی متاؤا ده‌سه‌ڵات گیرا ده‌سۆ و ئانه‌یه‌ که‌را که‌ ئانا مه‌زهه‌به‌که‌شا موازو و حکمش که‌رو. وه‌رموو ئانه‌یه‌ ؤینا تا به‌ جه‌میؤی فرۆ و به‌ قانوونی ویشاؤه‌ به‌یانه‌ دلی ئی که‌یی و که‌یه‌و ویشا که‌را. چانیشانه‌ که‌ ئه‌کسه‌ریه‌توو مه‌ردموو کوردستانی مسڵمانی با و سنییچ با، به‌ڵام ئانه‌ ئیتر ڕاس نیا که‌ گرد چه‌نی ئیسلامی سیاسی بلا. مه‌ردموو کوردستانی تا رادیؤی فره‌ یاؤانه‌نه‌ و مزانو یاؤای به‌ ئامانجه‌کاش ئینا گره‌ؤوو په‌ره‌ ئه‌سای دیموکراسیه‌نه‌ و که‌ییؤه‌ که‌ ده‌سووره‌ دیموکراتیکه‌کا ؤه‌ره‌چه‌م نه‌گیرو هه‌رچی بو نا دیموکراتیانینه‌ و نیه‌‌نه‌ ڕاساو به‌رژه‌ؤه‌ندیه‌کاشه‌نه‌.

 دموکراسیچ پیسه‌ باقی که‌یه‌کاته‌ری لازما گردوو قانوونه‌کاش بریا ڕاؤه‌، مه‌کریو حه‌راڵ و حه‌رامشا که‌ری و به‌شیؤیشا قه‌بووڵ که‌ری و به‌شیؤیشا بازی. دیموکراسی ته‌نیا ئینتخابات نیا. دیموکراسی نیگاداری مافوو ژه‌نا و ئازادی به‌یانی و ئازادی مه‌زهه‌بایچا و .... یانی جه‌ ڕاسیه‌نه‌ ئه‌گه‌ر نه‌بیه‌ی دیموکراسی به‌ هه‌رمیزان زه‌مینه‌ وه‌ش که‌روو تندی و تیژی بو، سه‌رچه‌مه‌که‌ش گیڵوؤه‌ په‌ی خودوو ئا که‌سا که‌پرنسیبه‌‌کاش مه‌شناسا...

ئانه‌ که‌ ئارو  مه‌نته‌قه‌و ئیمه‌نه‌ ؤیه‌رو جه‌ باری فکریۆ رۆتیؤا جه‌ هه‌ل و مه‌رجیؤی تاریخی تایبه‌تیه‌نه‌. مه‌نته‌قه‌و ئیمه‌یچه‌نه‌ زوۆن دارؤینیزم ده‌رس مدریو و مه‌ردم به‌ تئوریا هگڵی و فرویدی و مارکسی و ... ئاشنا بو. ئېسه‌یچ ئانا پارابول و ئینترنیت و... میدان داری که‌را.‌ کومه‌ڵگێ به‌ په‌له‌ خه‌ریکینی خورافه‌ ته‌کنا و ملای ملا ؤه‌رۆ. دیارا کوسپی دما کۆته‌ییچ سه‌ره‌‌ڕاو ئی رۆتیه‌نه‌‌ مۆجی خیزنا.

جه‌ باری سیاسیچۆ کیشه‌و  ئارویچ هه‌ر پیسه‌ هیزی کیشه‌و ئازادی و دیکتاتوریا. حکوومه‌تی مه‌نته‌قه‌ی گه‌ره‌کشانه‌ یاگی سه‌دامی به‌ سه‌دامیؤته‌ر (مه‌زهه‌بی و یا عه‌ره‌بی) په‌ڕ که‌راؤه‌ و مه‌ردمیچ ئازادیش گه‌ره‌کا. دۆڵه‌تی نا مه‌ردمیی سه‌ره‌ڕاو کیشا به‌ینیشا، جه‌ دژایه‌تی  که‌رده‌ی چه‌نی دیمؤکراسی ، گرد ئجو بابه‌ برێنی و په‌ی چو ؤسته‌ی لا چه‌رخا ئازادی، ئامادینی گرد ناکوکییؤشا بنیا لاؤه‌ و ده‌س ؤزانه‌ ده‌سوو یوی.  ئارو جه‌ کوردستانه‌نه‌  ده‌نگوو ئازادی و دیموکراسی جه‌ گرد یاگیؤوو مه‌نته‌قه‌ی به‌رزته‌را و مه‌ردموو کوردی  ئامانه‌نه‌ میدان و داؤاو مافه‌کا ویش که‌رو. جا سرشتیا که‌ ئا حکوومه‌تی پاڵوو شه‌ڕه‌ ده‌نووکاشانا به‌ ئاشکرا و نه‌هان به‌یانه‌ میدان  و سه‌رجه‌م ئانه‌ که‌ ئینا وزه‌شانه‌ به‌ کارش بارا تا ئا ده‌نگیه‌ جه‌ گڵؤیه‌نه‌ خنیکنا. په‌ی ئینه‌یچه‌ خورافه‌‌و مه‌ردمې لاشاؤه‌ بازاریؤی کارا و ئاشنان، په‌ره‌ش په‌نه‌ مدا و که‌سیش وه‌شی که‌را،  میزاؤه‌ و مسانا و ئامادیشا که‌را تا به‌ هه‌ر کاریؤی نا ئینسانی واداریشا که‌را. ئینی حکوومه‌تینی و ده‌سه‌ڵات داری و گردیچ ساڵه‌هان چه‌شتی سفره‌و چه‌ربوو دیکتاتوریه‌نی و په‌ی پاریزنای ئی سفره‌یه‌ ‌ جه‌ هیچی کو مه‌که‌راؤه‌. جا پۆکه‌ی ترور په‌نه‌ش کریو بژېؤو و ده‌سی قورسیچ شانو.

 

 

سیامه‌ند هۆرامی

2007-05-19