یانه‌ رؤچنه هؤنه‌رمه‌ندې بې قه‌رارې و سیاسیې قایمکارې

هؤنه‌رمه‌ندې بې قه‌رارې و سیاسیې قایمکارې

ماۉېۉا نامه‌و جه‌مېۉ جه‌ هؤنه‌رمه‌ند و ئه‌دیب و ئه‌کادیمیا سؤرانی چېرو نامې(زمان و ئه‌لفو بێی کوردی: له‌ نێوان شێواندن و چاره‌سه‌ری زانستیدا) ئینا دلېنه‌.

چا نامه‌نه‌ ئا جه‌مې پڕێنه‌ گژې دۉې گلېرۆ بیاره‌، که‌ ۉه‌ڵته‌ر سه‌رو زۉانی گیریێنې ( گلېرۆ بیه‌کا هۆلېری و ئامه‌دی)و به‌شدارا دلې ئا دۉه‌ گلېرۆ بیه‌یشا به‌ ناشاره‌زێ زۉانی نامې به‌ردېنې و هه‌رپاسه‌ به‌ره‌که‌و ئه‌لف و بې لاتینیشا گرتېنه‌ و به‌ ده‌سکارو ئاتاتؤرکیشا تاۉانباره‌ که‌ردېنه‌ و به‌ ناکاراشا نیێنه‌ره‌. جه‌ پاڵیچشه‌نه‌ ته‌ۉه‌نه‌و ئه‌لفو بې عه‌ره‌بیشا دێنه‌ سینه‌ و به‌ خاس په‌ی سؤننه‌تیشا دێنه‌ خامه‌ و به‌ کار ئارده‌یششا، به‌ ڕېز ئه‌ره‌نیای په‌ی ئیسلامی دێنه‌ قه‌ڵه‌م.

چه‌نی ئینیشایچه‌ هه‌ڕه‌شېشا که‌ردېنه‌ که‌ جه‌ کورده‌سانه‌نه‌ به‌ کار ئارده‌ی ئه‌لف و بې لاتینیه‌، ۉیه‌رده‌ی جه‌ خه‌تې سورېن و ڕا مه‌دریؤ.

ئیسه‌ با چېنه‌ و جه‌ نزیکۆ که‌مېۉ ئی په‌یلۉایا ژڵېۉنمې. ئانه‌ که‌ ئه‌لف و بې لاتینیه‌ که‌م کاراته‌ره‌ بؤ جه‌ ئه‌لف و بې عه‌ره‌بی، ئه‌گه‌ر ڕاده‌و به‌ کار ئاۉرده‌ی ۉه‌ره‌ چه‌م گیریؤ، ئۆ ئانه‌یه‌ مه‌شؤ قسې ئی ئاکادیمیا ڕاسه‌ بؤ. سه‌رو ئاتاتورکی بیه‌یچش هه‌ر جه‌ ڕاۉه‌ دیارا که‌ قسېۉه‌ی ڕېکه‌ نیه‌نه‌، چون ئی ئه‌لف و بې هه‌ر فره‌ زوته‌ر جه‌ ئاتاتورکی بیه‌یش بیه‌ن و هه‌رمانه‌ش په‌نه‌ کریێنه‌. سه‌رو ڕېزدار بیه‌ی ئه‌لف و بې عه‌ره‌بیچ، ئینې مه‌شیێ زانێشا که‌ ئی ئه‌لف و بې جه‌ بنه‌ڕه‌ته‌نه‌ عه‌ره‌بیه‌ نیه‌نه‌ و عه‌ره‌بایچ هه‌ر پېسه‌ کوردا ده‌س په‌ی به‌ردېنه‌ و ئی پاک و پیس که‌رده‌یچه‌ هه‌رمانه‌و ئینسانو ئارؤی نیه‌نه‌. تازه‌ بازېۉ چینیشا ئه‌ژناسیێنې و هاۉارېشا په‌ی سؤننه‌تی و مه‌زهه‌بی ئانده‌ مه‌لانه‌ یانه‌و باۉه‌ڕی. سه‌رو هه‌ڕه‌شه‌کایچشا نه‌دانشا ده‌سۆ که‌ گه‌ره‌کشانه‌ چه‌نی  به‌ یاگېشا بارا؟

واده‌شا ۉیر که‌رمێ تا بزانمې داخؤ ئانه‌ چېشا، که‌ وه‌رمو ئی هؤنه‌رمه‌نداشه‌ ئاڵؤز که‌رده‌ن. دیارا که‌ دڵسؤزی وېشا په‌ی زۉانی کوردی فره‌ مدا گؤشېۉری.  ئه‌ڵبه‌ت زۉانی کوردی لا ئادیشاۉه‌ هه‌ر زۉانو ئه‌دێشانه‌، ئه‌ندا سه‌ختا یؤ باۉه‌ڕ که‌رؤ که‌سېۉ که‌ په‌ی کوشته‌ی زۉانه‌ کوردیه‌کا شمشېرش به‌سه‌ بؤ، دڵسؤزو زۉانی کوردی بؤ.

یه‌خه‌ گرته‌ی ئه‌لف و بې لاتینیچ جه‌ ڕاسیه‌نه‌ یه‌خه‌ گرته‌ی زۉانی کرمانجیا. ئینې ۉه‌رو وېشاره‌ نیانشاره‌ که‌ ئه‌گه‌ر بێ و بتاۉا ئه‌لف و بې لاتینی قه‌ده‌خه‌ که‌را ئانه‌ تاۉانشا‌، چؤ ۉزا لا چه‌رخو ئا زۉانیه‌ و ئه‌ر په‌ی ماۉېۉیچ بیه‌ن ۉه‌ر به‌ ۉه‌رۆ لۉایش گېرا.

هه‌رچونېۉ هه‌ن ئی خیاڵه‌ خام مرمانؤ، چون کرمانجی ده‌مېۉا توڵې قه‌فه‌سو ئاتاتورکیش ماڕێنې و ئیسه‌ به‌رزۆ باڵې شانؤ و جه‌ تیرڕه‌سو ئیدیشانه‌ نه‌مه‌نه‌ن.

به‌ڵام گرفتې ئی بازاریه‌ ته‌نیا ئینې نیه‌نې و ئه‌لف و بې. ئی ئاکادیمی و هونه‌رمه‌ندې دیمېۉو سکېۉېنې که‌ ئۆدیمه‌که‌ش سیاسیه‌ ده‌سه‌ڵات داره‌کې کوردسانیه‌نې. ئانه‌ که‌ ئېدې جه‌ ڕاو کوردسانگیری زۉانه‌که‌یشا‌نه‌ پی جؤره‌ بې قه‌رار‌ و هؤنه‌رمه‌ندانه‌ ئامێنېنه‌ مېدان و قاڵشا نیانۆ،  سیاسیه‌کې ساڵییانېۉا بې ده‌نگ و قایمکارانه‌ هه‌رمانه‌ش په‌ی که‌را و جاده‌ش په‌ی ماڵا.

ئه‌ڵبه‌ت  تا سه‌ر مه‌کریؤ چېۉ جه‌ مه‌ردمی شاریۆ. سه‌ره‌ڕاو گردو نه‌هانکاریا و فرسه‌توازیا، مه‌ردم ده‌مېۉا په‌یش پی سیاسه‌ته‌ قه‌ڵبیه‌ به‌رده‌ن و پیلاو پۆلانه‌ باسش که‌رؤ. چه‌نی ئینه‌یچه‌ نامه‌و جه‌مېۉ جه‌ هۆرامیه‌کا جه‌ ساڵه‌و 2006یه‌نه‌ په‌ی ئه‌ۉه‌ڵ جاری په‌رده‌ش سه‌رۆ لادا و جه‌ بانېۉی به‌رینه‌نه‌ قاڵش زڕنا. نامه‌و ئاجه‌مې داۉاکاریېۉ بې جه‌ پارلمانو کوردسانی تا لێۉی ئارؤیانه‌ که‌رؤۉه‌ ئۆ لا زۉانی هۆرامی. به‌ڵام حزبه‌ سیاسیه‌ ده‌سه‌ڵات داره‌کې کوردسانی دلې ئا هه‌ۉا هؤنه‌ری و ئاکادمیېنه‌ ده‌س و ده‌مو پارلمانیشا به‌ جؤرېۉ به‌سه‌ بې که‌ بېچاره‌ پارلمان ته‌نانه‌ت نه‌یاراش هه‌ۉاڵو یاۉای نامه‌که‌یچ به‌ ئاشکرا بیاۉنؤۉه‌.

شؤنه‌و ئانه‌یه‌ره‌، جه‌ ساڵه‌و 2008یه‌نه‌ جه‌مېۉه‌ی 53 که‌سیه‌ هه‌ر چی هونه‌رمه‌ند و ئاکادمیا سؤرانیه،‌ به‌ په‌له‌ و سه‌راسیمه‌ داۉاکارې ستاندارد که‌رده‌ی سؤرانیشا به‌رز که‌ردۆ و ناوازانه‌ دیمېۉته‌رو ئا سیاسه‌تیشا  ۉستۆ سارا.

ئانا ئیجاریچ به‌ قاڵ سه‌رو ئه‌لف و بې هه‌م قاۉشا داۉه‌  و ده‌نگشا به‌ر ئاردۆ.

یاگې داخېنه‌ که‌ جه‌ سه‌ده‌و ۉیسو یه‌کیه‌نه‌ هه‌ڵای بازېۉ جه‌ سیاسیا و ئه‌دیبا و هونه‌رمه‌ندا کوردی پې جؤره‌ به‌رخورد که‌را و گؤشې وېشا حه‌ندای هاۉارا تارېخی سه‌رو یانه‌ ۉېرانکه‌ری شؤۉؤنیزمی ماخه‌نا.

سیامه‌ند هۆرامی

2012-09-27

لینکو  زمان و ئه‌لفوبێی کوردی له‌نێوان شێواندن و چاره‌سه‌ری زانستیدا

لینکو نامه‌و هۆرامیه‌کا په‌ی پارلمانو کوردسانیhttp://www.hawraman.com/pil/parlman.pdf

 

سه‌رنجې

No Comments, be the first to Comment

سه‌رنجېوی تازه‌ بنیه‌ره‌‌

 
 
 
 
 
 
 
 

Last Updated (Sunday, 30 September 2012 18:41)