یانه‌ داستانې داستانی یه‌وم جؤمعه‌ ئه‌وه‌ڵو شه‌واڵی، جه‌ژنه‌و فتری

یه‌وم جؤمعه‌ ئه‌وه‌ڵو شه‌واڵی، جه‌ژنه‌و فتری

ئینه‌ هؤرۆگېڵنای به‌شېۉ جه‌ سؤخه‌نڕانی احمد شاملویا جه‌ دانشگاو بېرکڵی، جه‌ نوامبرو 1990نه‌. ئا سؤخه‌نڕانیه‌ پېسه‌ کتېبو(احمد شاملوـ  مفاهیم رند و رندی در غزل حافظ)ی جه‌ لا ئېنتېشاراتو(آرش ـ سوید به‌ هامکاری نشر زمانه‌ـ آمریکا) چاپ کریان.

چا کتېبه‌نه‌ شاملو ئی داستانیشه‌ موانؤۉه‌:

تیکېۉ جه‌ رؤنامه‌و سه‌فه‌ری مه‌یمه‌نه‌ت شؤنه‌مای په‌ی ئه‌یاله‌ته‌ پژگیاکا ئه‌مریکای ـ نۉیسه‌و احمد شاملوی ـ

چی ڕۉانه‌ سه‌رگه‌رومو نۉیسه‌و سه‌فه‌رنامېۉیه‌نا جه‌ مایه‌و ته‌نزیه‌نه‌. ئه‌ڵبه‌ت ئینه‌ سه‌فه‌رنامېۉی شه‌خسی نیا، به‌ڵکو جه‌ زۉانو پادشێۉی فه‌رزیۆ ـ چانیشانه‌ جه‌ تایفه‌و مه‌نحوسو قه‌جه‌ری بؤ ـ گېڵیؤۉه، تا به‌رخؤردو دۉې جؤره‌ ئه‌نه‌یاۉایا و دۉې جؤره‌ فه‌رهه‌نگا، یا هؤرگرته‌ کؤمه‌ڵایه‌تیا به‌رجه‌سته‌ته‌ر به‌رگنؤ. ئینه‌ که‌ قاڵبو ته‌نزیم په‌ی هؤرچنیه‌ن پا بؤنۆ هه‌ن که‌ دیمې ره‌خنه‌ ئامېزو ئاماۉه‌رۆکا، چی قاڵبه‌نه‌ خاسته‌ر ۉزیؤ یاگې و به‌رگنؤ. چېنه‌ ئا به‌ششه‌ که‌ سه‌رو ئالوده‌گی زۉانیا مواندێ‌:

یه‌وم جؤمعه‌ ئه‌وه‌ڵو شه‌واڵی، جه‌ژنه‌و فتری

دڵما وه‌ش که‌رده‌ بې که‌ ئارؤ ئینایمې جه‌ سه‌فه‌رو مه‌باره‌کو ئه‌سریه‌نه‌ و ده‌سو ئیمام جمعه‌و دارؤلخه‌لافه‌ی جه‌ دامه‌نما کؤتان و مه‌تاۉؤ فتریه‌ما چه‌نه‌ دؤشؤ، به‌ڵام هه‌ر ئه‌وه‌ڵو ساعبی میرکؤتای مل مه‌ڕیا حاڵش گرتیمې.

ئی میرکؤتا کوڕو زه‌ماو علیخانی چابه‌هاریا، که‌ ڕه‌ختدار باشی ئېمه‌ بې و چند ساڵې چێوه‌ل جه‌ سه‌فه‌رو کاشانیه‌نه‌ کوتوپڕ له‌مه‌ش واش که‌رد و چه‌مېش به‌رپڕێ، روه‌ش سیاوه‌ بیۆ و مه‌رد. به‌ردشا خاکش که‌را مه‌لاکې گلېرې بیێ و ئه‌له‌مشه‌نگه‌شا وست ڕا که‌ ئی بې دینه‌ گؤناکار بیه‌ن و ئانا خؤدای روه‌ سیاو که‌رده‌ن و نمازمې گؤرستانو مسڵمانانه‌ ئه‌سپه‌رده‌ش که‌را. لاجاڕېچ هه‌م وه‌ختشا گیر ئاورد و کاسبکارېشا وادارې که‌ردې تا دوکان و بازار وزاره‌ و بینا. ده‌سې سینه‌زه‌نې و شاخسیېشا وستې ڕا. جه‌ لا ده‌گایه‌کا دۆرو به‌ریچۆ ئامێ و مجییێنه‌ مزگی و مه‌لا جمعه‌شا کیاست سه‌رو مه‌نبه‌ری که‌ چېش که‌رمې و چېش نه‌که‌رمې.

واتش:" ئی مه‌لعونه‌ پیسه‌، ئه‌سڵه‌ن ئه‌سپارایش نیا، جه‌نازه‌ی پیسش مشیؤ چه‌نی گو توته‌ی ئێر دریؤ." خه‌ریکې بېنې ده‌س به‌ کارې با، کاشف بە عه‌مه‌ڵ ئاما که‌ هؤ مه‌رگو ئا بېچاره‌یه‌ وارده‌ی خؤرېشو بانجانېۉی بیه‌ن که‌ ماره‌کؤڵ جه‌ دوکه‌ڵکېشو سه‌رو هارگاکېۉه‌ کۆته‌نه‌نه‌ کؤماجدانش. خؤلاسه‌ ئانده‌ش نه‌مه‌نه‌ بې که‌ به‌ فتواو مه‌لاباشی جه‌سه‌دو ئا مه‌رحومه‌ پاکه‌یه‌ چه‌نی نیشتمانېۉو فره‌و توتا که‌ به‌ هه‌میاری مؤمنا جه‌ کوچه‌ و په‌سکوچا کاشان، ساوه‌، نه‌ته‌نز و ئا مه‌حاڵا ئاوریا بې و دلېراسه‌و مېدانو شاریه‌نه‌ کؤما کریا بې، هېندی مېندی که‌را. خؤدا گه‌رده‌نو حه‌کیم باشی تلوزانی ورد که‌رؤ که‌ به‌ نیشان دای ماره‌کؤڵه‌ گریاکه‌ی فیتنه‌که‌ش وسنا. سؤچنای جه‌سه‌دو ئاده‌میزادېوی په‌ڕ و پیمانه‌ پېسه‌ زه‌ماو عه‌لیخانی چه‌نی سنده‌و توته‌ی ئه‌ڵبه‌ت فره‌ وه‌ش بې و رېککۆتېۉ نه‌بې که‌ گرد ڕوای پا بدؤ.

مسراعه‌

گڕوای گاوه‌ مرداره‌ مه‌بؤۉه‌ تا کفتې هه‌رزانې با

ئیسه‌ ئه‌گه‌ر خاوه‌نو جه‌نازه‌ی، ره‌ختداری تایبه‌ت بیه‌ن، واچه‌ با بؤ! خؤ ئېمه‌ به‌خېڵې نیه‌نمې: مه‌رده‌ش که‌ ئیتر به‌ حاڵو ئېمه‌ هیچ فایدېۉش نه‌بې، فه‌قه‌ت ته‌ماشه‌و ئا مه‌راسمه‌ په‌رشکؤ هندی و ئیسلامیه‌ جه‌ کیسما شی.

ئه‌لغه‌ره‌ز، باسو میرکۆتای بې. پیسی ئی چاربه‌هاریه‌ به‌ ئه‌ندازېو بې که‌ جه‌ هه‌مان دۆرانو غؤڵامبه‌چه‌ییشه‌نه‌ تاواش بؤ به‌ یه‌که‌م خه‌فیه‌نۉیسو ده‌رباری هؤمایؤنی. چیچی ئه‌دێش گه‌ستېنېش، ده‌سې نه‌سیمو عه‌یاری مېهته‌ریش په‌شتیۆ به‌سېنې. پوڵی کاغه‌زی دلې کیفی چه‌رمی بنه‌و کیسه‌و به‌شه‌ریه‌نه‌ مژمارؤ. تخمه‌ زینا حه‌تتا ئاگاش جه‌ دانه‌دانه‌و ئا زالوا که‌ سه‌دری ئه‌عزه‌م و ئیمام جمعه‌ منیاشا باوه‌سیریاشاوه‌ هه‌ن. ئاده‌مېۉیی نابابی حه‌رامزاده‌ن. وېچما جه‌ بېخو دڵیۆ چه‌نه‌ش بې ته‌وه‌هؤمی نیه‌نمې، به‌ڵام ده‌وامو ئه‌ساسو سه‌ڵته‌نه‌تی ئی جؤره‌ که‌سێ زه‌مانه‌تش که‌را.

ئه‌ژنیه‌ بېما قاحبېوه‌ی زه‌ریفه‌ش وستېنه‌نه‌ تؤڕه‌ و به‌ له‌هۉ و له‌عه‌بۆ مه‌شغوڵا، مالوم بی که‌ جه‌ عاله‌مو جاسوسی و خزمه‌تگؤزاریه‌نه‌ پؤخته‌ و په‌چه‌ش که‌ردېنه‌ و لاشۆ ئینگریزی موانؤ. ئارؤ مه‌حره‌مانه‌ کاغه‌زېۉش دلې قتوه‌ جگه‌ره‌ جه‌واهېرنیشانه‌کې ئېمه‌نه‌ نیابېره‌، ئه‌پی مه‌تڵه‌بۆ:" ئۆلرېدی به‌شی فره‌و نؤکه‌ره‌کا ده‌ربارو هؤمایؤنی بیېنې به‌  کؤنکشېنې سڵتانو روسپیخانه‌ی(جنده‌خانه‌) و قه‌رارشا دان که‌ به‌ سه‌ر کار ئامای قه‌ندیداو(کاندید) ئادی خایې ئیسلامی دیسه‌پیرد که‌را."

هه‌رچی فره‌ته‌رما واناوه‌ که‌مته‌ر یاوایمېنه‌، به‌ڵکه‌ ئه‌سڵه‌ن هیچما ده‌سگیر نه‌بی. له‌م پېچەو هه‌مایؤنیما که‌رد به‌ به‌هانې و ره‌وانې تۆیلتی بیه‌یمې که‌ هه‌مان دارؤلخه‌لاو وېمانه‌( به‌حه‌مدیللا ئێنده‌یچ ئینگریزی مزانمې)، و به‌ میرکؤتای ئیشاره‌ما فه‌رماوا که‌ جه‌ ئی رؤ جه‌ژنېنه‌ ئیفتێخارو ئافتاوه‌ هؤرگرته‌ی ئینا پادی. لوایمې په‌شته‌و دارؤلخه‌لای خه‌فما که‌رد و چه‌نی ئانه‌یه‌ که‌ میرکؤتا به‌ ئافتاۉېوه‌ یاوا یه‌خېش گرته‌ما و فیلمه‌جلس ده‌سما که‌رد به‌ وه‌نه‌په‌رسایش کە: پده‌ر سوخته‌، چه‌ مزه‌خه‌ره‌فاتېوا نویسه‌نت که‌ حاڵیما مه‌بؤ، فه‌قه‌ت که‌لیمې قه‌ندیدایما حاڵی بیه‌ن؟

جه‌ ئۆپه‌ڕو بې شه‌رمیه‌نه‌ واتش:  قۆربان، وه‌للا بیللا بازېۉ مه‌تڵه‌بې مه‌عروزې پېرشېن  وۆردشا نیا.

فه‌رماواما: پېرشېن وۆرد ئیتر چ سێغېۉا؟

عه‌رزش که‌رد: یانې که‌لیمې فارسیه‌.

شه‌قېوه‌ما حه‌واله‌ که‌رد که‌:  حه‌رام تیکه‌! ئیسه‌ ئیتر فارسی" که‌لیمې فارسیېش" نیه‌نې؟

یاگې نزولو شه‌قه‌و شاهانه‌یش ماڵا و ناڵاش: ـ ته‌سېق فه‌رماودې، مه‌به‌ستو چاکری ئانه‌ بې که‌ ئا واتې جه‌ دلې فارسیه‌نه‌ که‌لیمېشا نیه‌نې.

په‌ی ئیمتیحانی په‌رسه‌ما فه‌رماوا: ئا که‌لیمې ئه‌وه‌ڵیه‌ چېشه‌نه‌؟

عه‌رزش که‌رد:ـ Already

سېخؤرمێۉه‌ما یاونا له‌مه‌ش: خاسا، یانې چېش؟

کۆت ئه‌وه‌پاریای: سه‌هوه‌م که‌رده‌. یانې " ئیسه‌" یانې " هه‌ر ئیسه‌یچ". نیەتی خرابم نه‌بې ئینگریزیش ئاسانته‌ر بې، پۆکه‌ی ئینگریزی عه‌رز کریا.

په‌رساما: ئا دماینې... ئا دماینېشا چېش، نمه‌ک به‌ حه‌رام؟

هه‌رسیش وه‌ری بیې. عه‌رزش که‌رد: ـ Connection .یانې رابت، چێگه‌نه‌ یانې جاسوس.

گڵۉیما گرت و واتما: ئەدێت په‌ی ویارای عه‌سکه‌ره‌کا هؤمایؤنی ره‌وانه‌و باغشای که‌رو، تخمه‌ حیز! ئیسه‌ ئیتر جه‌ زوانو وېمانه‌ که‌لیمې جاسوسیما نیه‌نه‌؟ هه‌ر چی دلې ده‌رباره‌ قه‌زا ئېقتدارو وېمانه‌ چوه‌ ماڵی سه‌ره‌و هه‌ر توتېۉیه‌ره‌ جاسوس پڕتنؤره‌، پده‌ر سوخته‌! جاسوسما نیا؟  سه‌در ئه‌عزه‌مو مه‌مله‌که‌ته‌ پارېزیایا جاسوسو ئینگریزیا، وه‌زیرو ده‌رباری جاسوسو نه‌مسه‌ی، نایب سه‌ڵته‌نه‌ی ژه‌ن جه‌ڵه‌ب جاسوسو روسی و گؤشې شه‌یتانی که‌ڕ، به‌ خواسو خؤدای، خؤدو وېما چی ئاخرۆ جاسوسو نمره‌ ئه‌وه‌ڵو نیکسؤن ده‌ماغ و کیسینجېری... جا/ سوس/ ما/ نیا؟

به‌ ده‌نگېۉی گیریا جه‌ بنه‌و گڵۉېۉه‌ عه‌رزش که‌رد: ـ قیبله‌و عاله‌می! خه‌ریکا گیان فیدایت خنیکنی...

که‌مېۉ شلما فه‌رماوا تا نه‌فه‌سه‌ش نه‌لؤۉه‌ دما. په‌رسه‌ کریا: ـ ئا دماینې ئا"ده‌سه‌ پیر" ـه‌ته‌ جه‌ کؤگه‌تۆ به‌ر ئاورد؟

عه‌رزش که‌رد:  " ده‌سه‌ پیر نا، قؤربان" disappeared : دی ئای ئېس ئه‌ی ده‌بڵ پی ئی ئه‌ی ئار ئی دی. یانې سه‌ربه‌نیست.

ئیتر ونیما ئامێ بېۉه‌ قؤڵې. جه‌ ئۆ په‌ڕو غه‌زه‌بیه‌نه‌ فه‌رماواما:  ئه‌دا خه‌تاکار! ئیسه‌ مده‌یمې هېڵه‌ گؤنه‌کات دی ئای ده‌بڵ پی فلان به‌همان که‌را تا فارسی به‌ ته‌مامی بێۉه‌ ۉیرت.

ئه‌لقسه‌ ئی ناپیا حاڵو ئېمه‌ش گرت و ناستش ئی جه‌‌ژنه‌و فتره‌ بې سه‌ره‌ هه‌ره‌یه‌(مزاحم)به‌ وه‌شی و به‌ خاسی بیاونمې به‌ شه‌ۉه‌. جه‌ خه‌سنایش چی هه‌لو مه‌رجه‌ سیاسیه‌نه‌ چه‌م پؤشیما که‌رد و جیایش ده‌سورما دا تا میرزا درێژ به‌رؤش و یاگېۉه‌نه‌ بنیؤشه‌ره‌ و وادارش که‌رؤ تا ۉه‌رو هه‌رکام چا که‌لیمه‌ مه‌نحوساوه‌ هه‌زار جارې مانا فارسیه‌کېشا به‌ خه‌تی نه‌ستەعلېقی شکسه‌ مه‌شق که‌رؤ.

دیایمې و مدیه‌یمې میرزا ده‌مش په‌شته‌و ده‌سیشۆ شارانۆ و خۉای خۉؤ.

په‌رساما: ـ چېشا؟

عه‌رزش که‌رد: ـ قؤربانه‌و خاکو پای جه‌واهېر نیشانیت بو، ته‌ماشه‌و هه‌رکه‌سی که‌ری پی ده‌ردېۉه‌ تلیان. مه‌لا برایمی یه‌زدی خواستی که‌ پی دۆر و به‌رانه‌ وه‌رنمایی که‌رې سه‌ڵه‌واتی" سه‌ی له‌ ویت" واچې و نیمه‌یش به‌ ئینگریزی سادر که‌رې: " سېله‌ عه‌لا ماحامېد ئه‌ند ئال هیز فه‌میلی".

مه‌بله‌غېۉ خه‌نده‌ما فه‌رماوا و حاڵما خاسته‌ر بی. به‌ میرزا درېژیما ۉات:ـ پا پده‌ر سوخته‌یه‌ ۉاچه‌ پانسه‌د جارې بنویسؤ. هه‌زار جارې فره‌ن، جه‌ هه‌رمانه‌ شه‌ریفه‌کاشه‌نه‌ گنۆوه‌ دما.

ئینه‌یچه‌ جه‌ سه‌فه‌ر نامه‌، یا خاسته‌ر:" رۆنامه‌و سه‌فه‌رو شادی به‌خشو هؤمایؤنی په‌ی مه‌مله‌که‌ته‌ پژگیایا ئېمریغی".

هؤرۆ گېڵنای سیامه‌ند هۆرامی

2011-07-25

 

سه‌رنجې

No Comments, be the first to Comment

سه‌رنجېوی تازه‌ بنیه‌ره‌‌

 
 
 
 
 
 
 
 

Last Updated (Thursday, 19 April 2012 09:29)