پلورهڤارانه
زهرینهکۆ
ههورامانی
ئینجاره سهرچهمهو
زهڵمیهنه
هۆرێسته
ئێژانه
و کێشانه کهردهی
فیستیڤاڵوو
ههورامانی
وهڵێ
گرد چێویهنه
ئهرکو سهر
شانیش مزانو
که دهس وهشی
کهروونه و
سپاس واچونه
ئهرهنیهراو
بهڕاوبهراو
فیستیڤاڵوو
ههورامانی و
پنهزانای
وێم وهراوهر
پا ههسته
پاکا ، ئا گرد
ئهندیشه بهرزا
و ئاوهزه
ئارینهرا بهروزوونه
. ئا زاته
گۆرێ که جه
ئهوهڵو ههرمانهکێ
تاکو به
ئاخرش به
واشێوێ ئهوهکریا
و لچ به خوهڤه
مێمانداری
ئێمهشا کهردهنو
جه بهرزتهرین
ئاستو وێشهنه
چنی ئێمه
بیێنێ .
یاوگهو
ئی
نویسیاریه
شی ئهوهکهردهی
و ڤشکنای سوچه
و سوچو
فیستیڤاڵوو
ههورامانین
، پهی بهرڤستهی
کهم و کۆرتیهکا
و نیشاندای
خاڵه بهرزهکاش
پهی بهردهڕاوهی
خاستهرو
ڕێک و پێک ئهرهنیای
مهیدانی
دماتهر . بهڵام
سهر جه گرد
چێوی پهی
ئانهیه که
ئێژانه و
کێشانه کهردهی
ئی دهسکهوتیه
به ئاکامێوی
درۆس بهربهی
و یاوگهو ئی
نویسیاریه
بهربارۆ ؛
مشیۆم حهر جه
ئهڤهڵهڤه
پرسیارێوه
که ئینا وهرهنه
و گاههز
پرسیارۆ ههزاران
کهسێوی بۆ که
به جۆرێو چا فیستیڤاڵهنه
بهشداریشا
کهردهن یا
دیهنشا و حهر
پاسنه
متاڤمێ واچمێ
پرسیارێوه
بنهڕهتیه
و قوڵنه
داواچ دریۆوه
:
یاوگه
(مهبهست) و
ئهرهنیهراو
فیستیڤاڵی
چێش بیهن و
تا چ ئاستێو
یاواینێ به
یاوگه و
وێشا ؟
به پهیلوا
و ڕاوینو
نویسهرو ئی
دێرا داواچو
ئی پرسیارێ
بڕیۆره پی
خاڵێ واریه :
1)
ئهژناسنای
فهرههنگ و
فولکلۆرو خهڵکوو
ههورامانی (
ئهدهبیات ،
شێوهو ژیوای
پێسنه زهماوند
کهردهی و
تازیه گێرتهی
و ...)
2)
نیشاندای
هێز و قۆرهت
و چهنیهتی
دهسهڵاتداری
سان و خانوو
ههورامانی .
3)
دهسکرده
تایبهتیهکێ
مهحاڵو ههورامانی
پێسنه کڵاشی
، جاجمی ، مهوجه
و ...
با حهر
جه بنهڕاو
پێسنه دهس
پنهکهردێوی
به باسهکهی
پهی ئانیشا
که چاگهنه
بیێنێ دوهجار
و پهی ئانیشا
که چاگهنه
نهبیێنێ
گۆشێو جه
گلێرگاو مهراسمهکهی
ڕۆشن کهرمێوه
و سهرشهنه
بلمێ . ڕۆی
دیاری کریابه
سهربهرزی
شانازیێوی
فره جه
بنارو شاخه
بهرزهکاو
ئهحمهدئاوای
لا وهرکهشو
تافه بهههشتیهکهو
براڵهو بڵیهنه
؛ سهرچهمهو
زهڵمی ئازیزی
که هاژهو
ئاوهکێش
تێکهڵ به دهنگوو
پهلهوهره
نهخشینهکاشو
ههناسۆ
گڵوهزه
بێگهردهکۆ
تاقه
بۆڵبۆلهکهو
ههورامانی
بیهبێ و جه
سهمفۆنیه
ئهژناسیاکهو
بێتهۆڤێنی وهشتهر
ئهی به گۆش
به سهرمهستیو
سهروهشیێوی
فرهوه دلێ
قهرهباڵخوو
ئا گرده دهنگوو
ڕهنگانه !!!
پهی گلێرگاو
فیستیڤاڵهکهی
کهوتیمێ ڕا .
یهکهمین وهرچهم
ڤینای
پلاکاردێوی
بێ که مۆبارهکوو
وهشتهر جه
دیهی تابڵۆ
کاوهترهکاو
پیکاسۆی بێو
سهرشهوه
پێسنه
نویسیا بێ : ههورامان
کۆردستانه و
ههورامیچ
بنچینهی
زمانی کۆردیه
.
پانهوهکهردهی
گۆنکاو سهرو
پنێ و بۆ پهتهی
نانێ تازێ بهردیمێشهوه
پهی ههرزهلۆ
نان پهتهو
ئهوساو
هۆبه و ههوار
و
هۆرامانی.ئاسنگهرو
سکهڵه گهشهکهش
چنی دهسکهردهکاو
دهستیش
بهرذانیشه
وه زارۆڵهییم
و بهحهسرهت
تهماشاو
کۆره خانوو
بابا خهلیفهیو
گهره کم بێ
چا دهسکهرداشه
دارێوه گێرو
دهسمهوه
و ۆهره
گێرونه پهی
ڤهرو لاسێ
که دهنگو
بادهباده و
وهیو ئاردهی
بهردانیشهوه
پهی دلێ
دنیاو ههزار
ساڵهو زهماوهندۆ
هۆرامانی.
خهمێم
بێ سهرخیڵو
ناسک خهێاڵا
و ئهراگێڵو(
ئاشق)عهنبهر
خاتونێو ،
نیشاتێو ،
ریونێ، و000
چاگهنه،نهبانێو
ئی گردو وهشهسیاویه
وبهگا ئامای
ئاواتو دڵیه
حهرام
گێڵونه که
ناکاو : گۆشهی
سیاماڵ
هۆرداوه
دیاوه ؛ چهمم
کهوت به یانهو
مهلهوی،بێسارانی
و سهیدی.
هێزم
دانه پاو
هانیم دانه
دڵو لوانێنه
دلێ ێو ێو جه
ههیوانهکاو
ئا زاته بهرزا
و سهرمهس ههمدهنگو
کرکهیشا
بیانێو چنی
خهمیشا خهمم
وارد :
ئهسڵی
من خهمهن
،جه خهم بیهنان
بابۆی من خهمهن
، خهمان دیهنان
چنی
شادیشا گهش
بیاوه :
ئهی دڵ ،
مزگانی ، ئاما
کۆچی
یار
شای
شادی سهردا ،
خهمان کهرد
فیرار
و وچنی ئهشقیشا
ئهراگێڵیم
کهرد :
دڵ
گیرۆدهی دام
، زۆڵفی تۆ کهردم
پهی خاڵت جه
ماڵ دۆنیا ویهردم
سهر
نیام نه ڕات
، پام کهردهن
جه سهر
ڕای بادهی ئهشقی
تۆم گرتهن نه
وهر
بهڵام
هێشتای
مانیای ڕای
پامهنه بهرنهشیهبێ
و وهنوزهم
نهکهردێبێ
و تۆشهبهرۆ
دڵیم نهکهردێبێوه
که دهنگوو
شیوهنو گرهوههۆڕێ
ئاردانێهوه
بهر . گهرهکم
بێ بلو شۆنۆ
تهرمهکهیره
که کتوپرێوهنه
چڵهکیانێهره
و هایم بیهوه
و به ویم
واتم ؛ئای چ
وهش بێ نهمهرداو
سوچێوی
گۆلاله جه فهرههنگو
و وهڵاتهکهیم
ئهوهکریاوه
و زینده و
ڕێک وپێک
واچیاوه به من
. تۆ ۆاتت
بلمێ،من ڤاتم
نانا ههڵای
مهنهنما با
سهرێو کێشمێ
یانهو سانهکا
جافرسان،مهحموودخانو
دزڵیێ
و000 &
nbsp;
مهگهر
کریۆنه ئا کهسایهتیه
بهرزا فهراموش
کهڕمێنهو
جه ویرما
پشاوه؟پایما
هۆرگێرتێ وخهڵکهکهما
داوه لاو و
شۆنۆ کهمێو
ڕارهلوای وهستیمێ
سهرو سهکۆیویو
لوایمێنه
ههیوانهکۆ
جافرسانی
ودلێ قهرهوڵو
ئیشکچیهکاشهنه
لوایمێ حزورش
. حهر دلێ بهرهینه
وشک ومات مهنیمێره
، ئا سانه گهۆره
به دهنگێوی
قۆرس ، به دهنگێوی
پتهڤو گڕدار
که شایانو
وێش بێ به
ئێمه
واتش؛چکۆوه
مهیدێو چێش
مزاندێ؟ئێمهیچێ
ۆاتما
هۆرامانهوه
ئاماینمێ ، بهڵام
حهیف
چێۆێوما پنه
نیا !! تهنانهت
زوانهکهیچما
ویرماشیهنهوه
!! مهزانمێ
ئیسه
بنویسمێش پهنه!
وانهری
وهشهسیاو
ئهگهر به
وردی و خاس
خاس ئی بابهتوو
سهریشه
وانابۆوه ،
به تاقێق بهرکۆتهن
پهیش که
داواچوو
پرسیاره بنهرهتیهکێما
به ڕاس بهرشیهنوو
ئهرهنیهرێ
فیستیڤاڵهکهی
یاواینێ
یاوگهو دیاری
کریاو وێشا .
(2)
دڤێ یهرێ
ڕۆی شۆنۆ تهمامیای
فیستیڤاڵهکهی
جه ڕۆجنامهو
" ڕۆژنامه "
یهنه برێو
به نامهو
ڕۆجنامهوانی
بهڵام جه ئهسڵهنه
قهڵم
هۆرگێرێ دڤێ
پێسنه وێشا بابهتێوشا
جهبارهو ئی
ڕهوتیهره
نویسته بێ سهرهنج
هۆرگێر بێ . وهڵێ
گرد چێویهنه
به حۆرمهت
نیای پهی ههر
قهڵهم بهدهسێوی
و سهره
نامنای پهی
ئهرکوو
نویستهی و
شارهزا و پهسهند
کهردهی
ئینهیه که
ههر نویسهرێو
ڕاوینی
تایبهتو
جیاوازش پهی
نویستهی وێش
ههن و حهر
چا ڕێکایهنه
منویسۆنه ،
بهڵام مهبۆ
جه نویستهی
وێشهنه جه
ڕاسی و ڕێکایی
نویستهی لا
دۆنهو لایهنێو
بهرز کهرۆوه
و تاقمێو
نزمنۆره .
پێسنه
ئیشاره به
خاڵێوێ ئهگهر
ڕهخنهکاو
کاکه نهبهزی
سهرو ئانهیهره
که ماچۆنه
چاگهنه
خوانێ تایبهتێشا
پهی بهرپرسهکا
یاواینێره ؛
پهسهند کهرمێ
، ( حهر چن که
چامنه نیاو
پهی گردیما
یۆ بیهنوو به
یهک شێوه )
دیسان به پهیلواو
من جه ئهرزهشوو
قهدرو ئا
فیستیڤاڵیه
حیچ کهم مهبۆوه
. چونکهتی ئهگهر
گردو داواچهکاما
که وهڵێنه
باسما کهردێ
به ڕاس بهرنهشیێبا
، جه ئاستێوی
بهرزهنه
ئاماینێ مهیدانو
لانی کهم پهی
ئهژناسنای
فهرههنگو
ههورامانی
لا خهڵکانێوتهریهوه
، ئاشنا بیهی
ئا کهسانا که
پهی
گیروگرفتو تهنگووچهڵمهکاو
ههورامانی
کهمتهر خهمێ
نیهنێ چنی ههنترینی
و ... سهرسود
بیهن و به
ئاکام یاوان .
یۆتهر
چا سهمهرا
که
فیستیڤاڵی
بیهنشو جه
پهراوێزهنهو
فرهتهر دهوروبهرهنه
باس کریان
نویستهی به
زوانی ئهدایی
بیهن . ئهگهر
کاکه نهبهز
حهر پاسنه
که وێش واتهن
؛ وێش جه
گردوو ههورامیهکا
ههورامیتهر
مزانۆ !!!! چهنی
بیهن که جه
بنهرهتی تهرین
فاکتو ههورامی
بیهی وێش
یانێو زوانی
ههورامی دهسش
کێشانو به
زوانی ئهدائی
مهنویسۆ و تهنانهت
ڕهخنه جه
فیستیڤاڵو ههورامانیش
پا زوانه نهنویستهن
که
فیستیڤاڵو ههورامانی
پهی زیندهوهکهردهیش
گیریان .
دمایین قسهم
پێسنه ڕهخنێوی
و
پیشنیارێوی
و حهر پاسنه
جه ڕێکائیو
لاپلای فهرههنگو
ههورامانی و
ههمیهتو
پارێزنای
ژیوگای جه
گرد یاگێوهو
ئی وهڵاتیهنه
ماچونه :
چ خاس بێ
ئهگهر ئهرهنیهرێ
فیستیڤاڵکهی
پهی
پارێزنای
ژیوگاو سهرچهمهو
زهڵمی و ئهحمهدئاوای
به وردی و
گردو ههورامانی
به گردی لهق
یا بهشوو
پارێزنای
ژیوگایشا وهش
کهردهیا تا
ئا شپرزیهو
تا ئا شهخهڵا
که چانه
دیما ، وهرچهم
نهبیایا ؛
یاگۆ بریهمهو
پوونهو ئا
گردو گیواوا
که قهراخوو
هانهچهمهکاو
ههورامانیهنه
ههنێ . حهر
کام چا قتوه
پلاستیکیا ،
ئالۆمینیۆم و
ئاسنیه که
کهوتێنێنه
دلێ ئاوێ یام
فڕتهدریهینێنه
ژیوگای تا
نزیک به پهنج
سهده
ماناوه و
ئاوی پیسه کهرا
، وهرچهموو
ئاوێ خرابنا و
به بۆنهو ئا
تهرکیبه
شیمیایا که
جه وهشکهردهیشانه
به کار لوان
گیانداره
ئاویهکا و زهمینیهکا
جه جانهوهرو
گیواو ڤزانه
خهتهر . پهس
با به دهسوورو
مۆچیاریهکاو
ههورامانی
قهدیمی کهرمێ
و پارێزنای
ژیوگای یۆ جه
ئهرکه سهرهکیهکاما
بزانمێ .
کوورش ئهمینی
نۆدشه
زواني
يووهبيه يام
سياوچالو
زوانا
بيرمةندان
ثْيَيان واية
لةطةلَ
تياضووني هةر
زمانيَك
ثاذيَك لة
دةفتةري
ميَذووي
مروظايةتيش
دةبةسترص
جةبارةو
ثةياموو
كوَمةپيَو
نويسكار و
ئةديب و
ئاكاديميستص
كوَردص
سةبارةت بة
ئيستاندارد
كةردَةي
زواني كورديي
شيثانة
(مقدمة)
حةر
ثاسنة كة
ويَتا
مزانديَ ضا
تاريخةوة كٍة كوَمةلَيَو
بة ناموَ
ئةديب و نويس
كار و ئاكاديميستص
جة
كوَردستانو
بةشوو
ئيَراقي و ئادَيض
تةنيا جة
يةريَ
ثاريَزطاي
كوَردستانيةنة
داواو بة
فوَرمي
كةردَةي
ثيَسنة ويَشا
واتةن
كرمانجي
دليَراسينيشا
جة
دةسةلَاتوو
هةريَمي
كةردَةن ،
رِاوين
،وةرضةم و
ثةيلواي جياوازيَ
ضي بارةوة جة
ميدياكا ،
رِوَجنامةكاو
ثةليانةكانة
سةرو توَروَ
ئةنترنيَتيةوة
بةركةوتيَنيَ
وحةر يوَ بة
جوَريَو
وةراوةر ثي
داواكارية
مدرةينيَ و
ئيَذانة و
كيَشانةشا
كةردَةن. ضيَويَو
كة لازما و
مشيوَم ضي
ئةظةلَةوة
واضيوَ
ئينةنة كة
ئيَمة ويَما
ياطوَ ضامسكي
و سوَسوَري
مةنيةيميَرة .
بةلَام سةرو
ئي رِاوينيةوة
سووريَنميَ
وسةرشةرة
ملمي ؛ كة
طةرةكشنيا
ياطو
ئادَيشانة
بيميَ تا
ثتاوميَ ضي
بارةوة قسيَ
كةرميَ .ضي
وةختة ناسكةو
ضي كةلةبةرة
تةسكةنة جة
يةك لاوة
مةيارو
رِةخنة طيَرو
و جة لاي
تةرةوة
مةتاظوونة
بيَدةنط
بوونة.
جة
وانياري
وةشةسياويض داوا
كةرونة كة ئي
باسةية بة
ضةميَوي رِاسظين
و ويريَوي
رِوشن وبة
ياوطةو ياواي
بة هةرةقةتينوو
زواني و سةرو
ئاوةزيَوي
طةش ،
باوةريَوي
رِيكوثيَك
وفكرصوي ثاك و
مةراميَوي
بةرز و دوور جة
حةر
أةطةزثةرةستيصوي
ثووضةپ و
هةرؤپ و شؤظصنيسمصوي
ئاتاتؤركي و
تةنطةلا و
ورضةميَوي توتاليتري
فاشيستي و
بنةمايوي
ئيديولوذي تايبةتيةرة
بوانوَظة و
فكريؤشةنة كة
بةشكوم ئي
مةسةليَ
نةبوَنة تةنطووضةلَةميَوي
طةورة سةرو
رِاو طةشةو كؤردستانيةرة
جةطردَ
لايصوشةنة .
دليَطةرِو«متن»
داواكاريةكةي
ئي
داواكارية كة
بريَو بة
هةلَة
ناميَشا بة ثروَذة
بةردَةن
(تاريفوو
ثروَذةي
ظزوونة سةر شانوو
وانيارة
ئازيةكا ) بةش
كريان سةرو ضن
خالَارة كة
وارةنة باس
كريا . بة
ضةميَوي
وردَبين ،
حةرضي
سةرئاوندةوة
ديارا
داواكاريةكة
بص وةرضةم
طيَرتةي
حقوقي ئيَنساني
و زواني و
لايةنة
ديَموَكراسيةكا
بة هةپة
لوانوو
حقوقوو
ئةوةلَيةو
فرةو خةلَكو
كومةلطاو
كؤردستانيش
ثةي بةرزةوة
كةردَةي
شيَوة
زوانيَوي
نيان ضيرَو ثاي
و ثةي ئي
بةرزةوةكةردةية
جة ئةو شيَوة
زوانةكاو
كوردستاني
ثردَيبازيش
وةشة كةرديَنة
تا ثاشا بنيوَ
سةرو سةرشانة
ثرِؤوة .
*بة
زةفرةتو
هةلَمةتوَ
قانووني
بريار دريو كة
كرمانجي
دليَراسين
«ثيَسنة ويَشا
واتةن» بوَ بة يةكةم
تةوةن و
بنةرةتو
ديوارو زواني
ئيَستانداردي
كوردي جة
كوردستانو
ئيراقيةنة.
*ديسان
بة قانونيَو
بريار دريوَ
سةرو ئةرةنياي
و
ئةرةمةرزناي
ئةنةستيتوَييَوي
ميَلي جة
كوردستانةنة
ثةي ئارشيظ
كةردَةي ،
لةيةكداي و
شيةوةكةردَةي
طردَو
شيَوةزارةكاو
زواني كورديي
و ثيَشكةشكةردةي
ثيَشنياريَ
ثةي بة هيَز
كةردةي زواني
فؤرمي كوردي .....
*خزمةت
كةردَةي
بةقيةو لةهجة
و
دياليَكتةكاو
زواني كوردي
ثيَسنة هةورامي
، كةلهؤري و
كرمانجي
سةرين و...بة
زواني ئيَستانداردي
كوردي.
شيةوة
كةردَةي
داواكاريةكةي
ئصذاو
واتةية سةر جة
طردَضيَوي
بةرثرسي
ويةريني«تاريخي»
زواني سةر بة
شانوو
زوانةظان و
شوَنوَ
ئانةيضةرة سةرو
شاناو يوَيوَ
جة
خةلَكيَوين
كة ثا زوانية قسيَ
كةرانيَ و حةر
طةرةك بيَظ
يامكةتي هةولَ
و تةقالايظ جة
رِيَكايي
ئانةنية كة
طةرةكش بوَنة
ئي بةرثةرسية
بة زورداري
يام داخواستيَوي
بة كوَمةلَ و
ئةذماريَوي
كةم جة خةلَكي
طيَروَ و بة
بريارو
دةسةلاتيَوي
سياسي جة
رِةوتوو
ويَشةنة لاش
دوَ و بة زوَر
سةلةمنوش
سةرو خةلَكيةرة
بةهةلَة
لوانوو توشوو
طرفتي مةي.
ضيطةنة
داوا جة
حكومةتوو
هةريمي
ئانةنة كة نةك
بة
فيَديَراليزم
و ثةسةند
كةردَةي
ثلوَراليزمي
زواني و بة
وةرضةم
طيَرتةي
فاكتيَ زوانشناسيص
حةر زوان و
شيَوة
زوانيَوي ، كة
بة زوَروو
دةسةلَاتي
سياسي وسةرو
داواكاري
كوَمةليَوي
خةمةوةر !! بة
واتةو ويَشا
زواني ئيستاندارد
ئادَيض سةرو
بنةرةتو بن
ْلةهجيَويةوة
وةش كريوَ
وهةرمانؤ
بةقيةو
زواناو شيَوة
زوانةكاو
كوَردستاني
طةورةي خزمةت
ثا زوانة
ثيَوةرية
بؤنة تاكوم جة
ثروَسيَوي
تاريخيةنة
زوو بةزوو
بياظؤ ثنةو
ثةرةطيَرو و
جة دمارصوي نزيكةنة
نةماش طةش
كةروَ و بةرز
بوَوة و
بةقيةو دياليَكتةكاو
زواني كوردي
بةطردَو
سامانصشاوة
طيَروَرة و كز
و رةنط
زةرديَشا
كةروَ و يةواش
يةواشوو
سةرويَ و
ئارام و
بيَدةنط
سيسنوَشاوة و
ثي جورة ثةشتي
كةروَوة
طردَو،
ئةدةبيات ،
فةرهةنط وة
ويةرينوو ئا
شيَوة زوانا و
خةلَكيَو كة
ثا زوانا و
شيوةزوانا
قسيَ كةرانص
، هةناسةش
كيَشياو
شانازيشاناو
بةشيَوي
طةورةن جة
خةرمانةو
سامانوَ
طردَو كوَردستاني.بةشيَوتةرو
ئي
داواكاريةنة
واضيان حيض
دةسةلَاتيَوي
سياسي
هةرضةند
ساحيب هيَزو
زؤردار بؤ ؛
بة زؤر مةتاظؤ
زوانيَو تاشؤ
يامكةتي
بةزؤر
زوانيَو بةينةنة
بةرؤ، تةنيا
متاظؤنة ئا
زؤانة كة حؤكموو
واقيَعي وةش
كةردَةن
بةفؤرمي
بذناسؤشو
طةشةش ثنة دؤ.
ثةي
وازكةردَةي
فرةتةرو
باسةكةي و
بةرظسةي
وةرضةموو
خةلَكانيَوتةري
ضي بارةوة جة
أاو
أؤجنامةكاو
سايتة ئةنتةرنيَتيةكاوة
كةلةبةريَوة
كةرميَرة
دليَ أاوين
وثةيلواو ضةن
نةفةر جة
كةسايةتياو
زوانشناسةكاو
كوردستاني ضي
بارةوة كة
شؤنؤ ئي داواكاريةرة
ضيلاو
ضةولاوة
ظةلَاظة
كريان:
**دوكتؤر
ئةميرحةسةن
ثوور زانكؤ
تؤرصنتؤ،
كانادا
«طؤظاروو
مةهابادي
ذمارة86 »
جة
وةرضةموو
زوانشناسيةوة
حيض لةهجيَو
جة لةهجيَوتةري
خاستةرنيا
ئينة قسؤ فرةو
زوانشناسةكانة
كة ماضا جة
وةرضةموو
زوانشناسيةرة
حيض زوانيَو
جة
زوانيَوتةري
سةرتةر نيا
.تارةلا
ئانةية بريَو
جةزوانةوانةكا
ثيَسنة"
رابيَرت
ئاهال"ي جة كتيَبوو
"زوان
وزوانةواني"يةنة
تاوا ياطيَ
لواينيَ
ظةرةظة كة
ماضانيَ: زوانو
"ئيسكيموو"كاو
"هاتنتات"ةكا
و
"هؤثيةسوورثؤس"ةكا
و "زاثارؤ" و
"شوارا" كة
تةنيا
ساحيبوو سيستةموو
عادَةتي
واتةيةنيَ
(شةفاهي) ، بص
ئانةية كة ثةيوةنديـيَو
بةين و زواني
و
شارستانيةتيةنة
بؤ ،ثيَسنة
زواني
ئيَنطليسي و
فةانسةوي كة
زوانوو دوص
وةلَاتيَ
وةلَكةوتيَ
جةهانيةنيَ،
بةرابةريَنيَ
و حيض
جياوازيـيَوي
ثاسنةشا نيا .(1)
كاك
ئةميَر
ياطيَوةتةر
جة
باسةكةيشةنة
ماضؤنة :
ئةطةر مةبةست
ئةوةية
نةتةوي كؤرد
وةك سرب و
كروات يان
ضيَك و سپؤواك
ليَكهةپنةبأن
، رةسمي كردني
سؤراني
بةرنامةييـَكي
وا وة دي دصنص.
**ئةنوةر
سولَتاني-لةندةن
ثةليانص
ئةنتةرنيَتية
2/5/2008.
ئةنجام
ياواي وقةبول
كةردَةي ئي
داواكارية: مؤرؤ
ثةسيناي
ّبةشكةردَةي
و جة هةنترين
برياي ثارضةكيَ
كؤردستاني و
بيَ حؤرمةت
كةردَةيا بة
زارؤپةكاو
كوردستاني كة
بة
دياللكتيَوتةر
بَيجطةم ئي
شيَوةزارية
قسيَ
كةرانيَ.قسةكةريَ
بة
شصوةزوانوو
كرمانجي
سةرين ،
ديملَي،
هةورامي و
كةلهؤري
حةرطيزايحةرطيز
ئيَمة
بةبؤنةو ئي
هةلَةيوة
مةبةخشاو
يةكثارضةيي
وةلَاتي كة
حةر ئيسةيضة
فرة لةرةش مةي
و لةرزؤة و
كةلةبةريَوة
تازيَش
كريؤنة ،
بةلَام ئي
جارة نة بة دةسوو
دؤذمني كة بة
دةسوو ويَما. ئي
كارة
ضةثةوانةو
طردَ
ئةسلَيَوي
ديموكراسي و
قةتنامةو
جةهاني
حقؤقوو
بةشةريا كة
ئةذماريَوي
كةم جة خةلَكي
بة بيَ ثةرس و
مةسلَةحةت و
أيَفراندوم
بريار دانيَ
سةرو زوانو
ملظيَن نةفةر
جة خةلَكي و
بة ثاو داواو
ويَشا بأانيَ
و ظرازانيَ و
ناميََش بة
خةموةري و
دلَسؤزي بةرا.
**جةعفةر
شيَخولئصسلامي
– ماموستاو
زانكوَ زوانةواني
كارلتن-كانادا-ثةليانؤ
أوانطةي و
أؤجنامةو
هاولَاتي
ذمارةو 436.
ضوارشةمةو2/7/2008 ي
بةداخةوة
تا ئيسة
ويةريني
نيشانةش دان
،
ناسيؤناليسموو
كوردي
نةتاظانش
ضيَرو كاريطةري
ئيديوَلؤذي
ئا
ناسيوناليستة
شؤظصنيستانة
(عةرةب، تورك
و ...) كة كوردشا
ضيَر ضةثؤك
كةردَةن ويَش
ئازاد كةرؤ و
نويسةريَ ئي
داواكارية
بيَخةبةر
ضانةيةنيَ كة
ئادَيَضيَ
خةريكصنص أاو
ئاتاتؤرك و
سةداموو
أةزاخاني
ثيما. وة ئانة
كة ئيناي سةرو
ئيديؤلؤذي
"يةك نةتةوة-يةك
دةولَةت" ،
"يةك فةرهةنط
وة يةك زوان"
يةوة ّبة
جؤرصو ئيناي
سةرو حةر ئا
ئيديولؤذيةوة
كة جةلاو
دةولَةتةكيَ
ئصران و
تؤركيةيةوة نزيك
بة سةدَ سالَ
لوان أاوة و
كؤرديشا
قةدَةخة
كةردَة بيَ و
بة زوانوو
عةشيرةتصوي
شاخنشيني
نامصش
بةريَنيَ. بة
وةرضةمو
ثةيلواو ئا
كوردا ئةطةر
فارس، عةرةب و
يام تؤركيَو
جة ئيديؤلؤذي
يةك
نةتةوة-يةك
دةولَةت و يةك
زوان ثةيرةوي
كةرؤ ئانة
فاشيستا، بةلَام
ئةطةر
كؤرديَو
ثاسنة وير
كةرؤوة ئانة
وةلَات وةشةسياظوو
نيشتمانثةروةرا.!!!
**جةماپ
نةبةز
–ئةلَمانيا-
ثةليانوو
ئةمرو ي 6/6/2008 ي
طردؤ
شيَوةزارو بن
زارةكيَ
زوانو كوردي
هةميةتي
تايبةت بة
ويَشا هةنشاو
بةشيَوةنيَ
جة زواني
كوردي .
سةلةمناي
شيَوة
نوسيتاييـَو
ثيَسنة
ئيَستانداردي
ضي ساتوو
وةختةنة ، زةرةر
زياتةر حيض
ئةنجام و
ئاكاميَوش
نيا و ئةطةر ثاسنة
كريؤ جة
براكوذي
طياني ثةي لا
براكوذي زواني
لواينميَ.
**سيامةند
هؤرامي-سويَد-طؤظارو
هؤراماني ئةنتةرنيَتي
ذمارةو 10ي
سيامةند
هؤرامي يؤ ضا
كةسانة كة جة
ثارلمانوو
كوردستاني
داواشا
كةريَـبيَ كة
بة شيَوصوي
ئارؤيي أوة
كريؤوة لا
زواني هؤرامي
.( نامةو 1400 كةساو
6ئةنجؤمةنا
ثةي
ثارلمانوو
كؤردستاني) .
بة ثاو
ثةيلواو كارشناساو
شوراو
ئورووثاي ثةي
ئانةية زوانصو
ياردي دريؤ
مشيؤم بة
أةسميةت
بذناسيؤ ، جة
مةدرةسةكانة
ثنةش بونيؤ و ...
ماضا ئةطةر هةورامي
بةزوان
بنيةيمصرة ؛
كريَو
هةورامي جة
نةتةويَوتةري
با. ديارا كة
ثةشتؤ ئي
ثةيلوايةنة
شوعارؤ يةك
نةتةوة، يةك
دةولَةتي
ملَاسش
طيَرتةن .
بةلَام حةر
ثاسنة كة
مزانديَ قيزةوني
ئي شؤعاريَ
بةركةوتةن و
فاشيزميش حةر
زوو دياريش
دان. واقصعي
زواني ئانةنة
كة هةن و
ئةطةر
ناريَكيـيَو
ضيطةنة هةن
أاوين و
ثةيلواكيَ
ئادَيشانيَ
،نةك
زوانيَوي هةزاران
سالَة و
تاريفةكيَ
ئادَيشانة
مشيؤم راسيَ
كرياوة نةك
زوانةكة.
**بةهرؤز
شوجاعي –زانكؤ
دهؤكي-
روجنامةو
كوردستان
راثورتي 16و17 ذئون
2008 ي
بةرزةوةكةردَةي
يؤ جة شيَوة
زوانةكا
ئاكاميَوي
نيَطاتيظي
سياسي-
كومةلايةتي و
تةنانةت
قانونيش هةن.
ئارو كةم تا
زيادََ طردَو
شيَوة زوانة
كورديةكا
فورمي
ئةدةبيشا هةن
، حةر ثي
بؤنةنة
قسةكةريَ
طردَو شيَوة
زوانةكا داواكاري
زوانيشا هةن
كة ئادَيـض
وصش داواكاريـيَوي
أةوان . وةروو
ئانةية كة وةش
كةردَةي
زوانيَوي
نةتةويي كة
سةرو بنضينةو
يؤ جة شيَوةزوانةكاوة
وةش بؤنة ؛ بؤ
بة كزكةردَةي ئةو
شيَوةزوانةكا
. دةسة يا
كؤمةلَوو ئا
خةلَكية كة
ظزيانةنة
ثةراوصز
ويَشةوة
لةيدَة بؤنة
.لةيدَة
بيةكةيضش بؤ
بة سةرضةمةو
ئينةية كة ئا
كةسة هةست
كةرؤ كة حةقة
بنةرةتيةكيَش
– كة يؤ ضانيشا
قسةكةردَةي
ثا زوانيةنة -
ظزيؤ ضيَرو
ثاي . يانيَو
ثروَذيوي
ضيََمنة:
ثةراويَز
كةردةي
لةيدَة
بيةي موَقاوصمةت
ئةوةضةمياي
جيايي
واستةي
ضنةبأياي
يانيَو
ئيَمة خةريكيَنمص
حةر ئا كارية
كةرميَ كة
دوذمني تا ئيسة
ثنةش
كةرديَنميَ.
**حةسةن
قازي-هاولَاتي-
ذمارة
423-يةكشةممة 18/5/2008 ي
ئانة كة
هةميةتدارا و
سةرسوودا
دليَطةرو ثةيامةكةيا
كة طرفتيَ
فريَش ضنةنيَ.
ئةرةنيةريَ
ثةيامةكةي
ياطيَوةنة
داواو بة
فؤرمي كةردَةي
شيَوة
زوانيَوي
كوردي كةرا و
حةر ضا
ساتيضةنة
ثيَسنة
ماضانيَ : حيض
دةسةلَاتيوي
سياسي هةرضن
ساحيب هيَزو
زؤر بوَ ،
مةتاظؤنة بة
زؤرداري زوانيَو
تاشونة
يامةكةتي
زوانيَو
بةزور بةينةنة
بةرؤ . ضا دلَي 53
نةفةرةيةنة
تةنيا نامؤ
دويَ ذةنا
ثيظيؤ وة
ثاسنة ديارا
كةسيَوي
كةلهؤر يام
كرمانجي زوان«
ديارا ياطةو
من شيَوة زوانا»
نيا و ئينةيضة
ويَش ضنة
بريايصوا ضا
كوردا كة ثا
شيَوة زوانة
قسص كةرانيَ
.كاكة حةسةن بةشيَوتةر
جة قسةكاشانة
ماضؤ: بة
باوةرو من
ثاريَزناي
هةورامي ،
كرمانجي و كةلهؤري
جة
كوردستانوو
ئيراقيةنة
وةشتةرين و
خاستةرين شيَوةن
ثةي
ثيَوةرةبيةي
كومةلَايةتي
جة بارةو
زواني و
بوبيةي
ئازادَانة و
ثيَوةرة ذيواي
خةلَكي جة
كوردستانوو
ئصراقيةنة.
**هاشم
ئةحمةدزادة-زانكوَ
ئيَكسيَتر،
بريتانيا 5/5/2008 ي
أةوتوو
زالَبيةي زوان
يام
ديالصكتيَوي
سةروو زوان يا
شيَوة زوانيَ
تةريةرة بة
بونةو
هؤركارص
سياسييَ، فةرةنطيص
،
ئيَقتيَساديص
وكؤمةلَايةتيص
، فرة و جارا
شيَويََََوي
ناديَموكراتيكش
ويَشةوة
طيرتةن. ئةطةر
كردةويَوي
ضيَمنة سةدةو نؤزدةي
و هةوةلَوو
سةدةو بيستي
سةركةوتة بيةبؤ
ضي سات و
وةختة
ئةستةمةنة
كاريَوي
ضيمنة بة
سادةيي سةرمةطنؤ
. وةشكةردَةي
ئةذناسناميَوي
نةتةوةيي
مةتاظؤ بة
فورمي
كةردَةي
شيَوة زوانيَوي
و ثةشتؤ طؤش
وسـتةي
شيَوةزوانةكيَ
تةري وةش
بؤنة.
ضةثةوانةو
ئينةية هةر
جورة هةولَوو تةقالايوة
ثةي سةردةستة
كةردَةي
ديالصكتصوي
بو بة هؤركارو
مةرزكيَشانصوي
يانةوصرانكةر
جة بةينوو
قسةكةراو
شيَوة زوانة
كورديةكانة.
بةثةيلواو
من
ثيََشنةهادوو
سةلةمناي
كرمانجي
وارين يام
ئانة كة ئصمة
ثنةش
منويسميَ كة راسيةنة
جة بنزاراوصوي
فرةتةر نيا
،نةك حةر
ناشايستا و فرة
خراب، كة
جوريَو
كيَشةكا
خرابنؤ و ئالَؤزتةريَشا
كةرؤ. ثةي
ئادََيشا
(ياوطة 53 نةفةرةي)
و ثةي طردَو
ميَلةتوو
كوردي خاستةر
ئانةنة كة
ثاسنة وير
كةراوة كة ضةي
زوانيَوي يوطير
جةطردَو
دياليَكت و بن
ديالصكتةكا
وةش كريؤ ،نة
ئينة كة بريَو
نويسكاريَ و
أؤجنامةنويسيَ
ئالوودة
بّّّّّّّّّة
نةوةشي
أةطةزثريَسي
و ناوضةطةري و
ويَثةرةستي
بة هةمكاري
بريَو
دةسةلاتداريَ
ويَ بة طةش
ئاوةززان؛
ئةنفالوو
شيَوة
زوانةكا كةرا
و كيَشةكةي
قوولَتةر
كةرا.
**سةلاح
ئةحمةد-هاولَاتي
ذمارة
434-25/6/2008-ئةوةطصرتةي
ئصمزاي
جةليستو 53
كةسةي .
سةلاح
ئةحمةد يو ضا 53
كةسةية
بيةبيَ كة
ناميَش ضيَرو
داواكاريةكةينة
بيَ بةلَام
بؤنةو بريَو
هوركاراوة كة
ضيطةنة
ئيشاريَوي
ورديشا ثنة
كةرميَ نامصش
طيَرتصنةشةوة
و ثةشيماني
وصش بةرش
ظسةن:
بابةتوو
زواني رةسمي
ثيَويستش
بةشيئةوةكةردَةي
و لةيةكداي
فرةتةري هةن
وئيجورة
هةرمانيَ
بةهيزة
سياسيةكا
مةكريوَ . داواكاريةكة
ئاكامو
كرمانجي،
طوراني و لؤري
نيشانة مةدَو
. حيض
دياليَكتيَو
جة
دياليَكتَيوتةري
زياتةر نيا تا
كريوَنة بة
زواني
دةسةلاتي
سياسي و ئصداري
و مادام
كةخةلَكيَو
هةن بة
كرمانجي، طوراني،
لوري، زازايي
يام
شيَوةزوانةكيَ
تةري قسص
كةرؤنة،
ئةركوو دةسةلَاتي
سياسي و
ئصداري
ئانةنة كة بة
ئا طردَو أةنطا
ئيَحترام
بنيوَ و
حؤرمةتشا
طصرؤ نةك ثاكشا
كةروَوة .
هةميةتوو
زواني ئانةنة
كة زوانوو
ئةدَايا ثةي
خةلَكيَوي
دياري كرياي،
نةك ئانة كة
ئايا قازي
مةحةمةدي
قسصش ثنة كةردَةن
يام بارزاني.
وةلاتانيوتةرةنة
ضيَش ويةرؤ
مةسةليؤما
هةنة ماضؤنة:
بدَية
هامسةران، بزانة
ضيَش كةران .
با ضةميَو
ظزميَنة دليَ
ئا كيَشوةرا
كة شةريةتشا
ثيَسنةنة
كوردستاني تا
بزانمي ئادَي
ضني ئي طرفتية
ضيَششا
كةردَةن و
أاحةلشا
ضيَشا. جة
سالَو 1999 يةوة
سازمانو يؤنسكوَي
أؤ 21وو
فيَوريةش أؤ
جةهاني زواني
ئةدَايي
ناميَ نيان.
ياطةو ئي
نامةنياية
دةس طيَرتةي
وحةمايةت جة
ضةن بيةي و
ضةن جوَري زوانا
و ياردَةي و
ثةروةرناي
فيَربيةي
زوانة جياوازةكا
بيَ . نام
نياي ئي أؤية
ويَش تةنيا هةميةتوو
زواني
ئةدَايي وة
طةشةداي بة
قسةكةردةيش
بة طردو
كةرةسا و
هيَزي مالَي و
طيانيةوة
مياظنؤ.
جة
روسِيةنة
يانيَو
هامساي
سةرنيشتوو
ويَما نزيكةو
30 زوانيَ
ناوضةييَ
فوَرمييَ هةنص.
هيَندوستان
: بة
جةماوةريَوي
يةك ميليارد
كةسيةوة سةر
باقيَوة
(ئولطو) نة ثةي
باسوو ئيَمة و
عةقلَانيةتوو
ئارؤي . جة
قانونوو
بنةرةتي ئا
وةلَاتيةنة
هيَندي و
ئينطليسي
دويَ زوانيَ
فؤرمِ و رةسمي
ئاوةلَاتيةنيَ
و 18 زوانص تةرص
رةسمييَو 418
زوانيَتةر
هةنيَ كة ياطؤ
ويَشنانة
هةرمانةشا
ثنة كريوَ .
نؤروصذ دويَ
، ضي نزيكوو
ويَضمانة ئصراق
دويَ زوانص ، ئافريقاي
ثانيشت
نزيكوو 11
زوانيَ رةسمي
كة تةنيا نامؤ
يوَيشا
ئافريكانسا
، كانادا دوص
زوانيَ
وسووئيس ضوار
زواني رةسميصشا
هةنيَ . با
ضةميَويض
ظزميَ سةرو
ثةيلواو ئانيشارة
كة بة
تةنطةلايـيَوي
تايبةت بة ويَشا
ثةي نةتةوة
وةشبيةي حةر
زوانشا ئينا
وةرضةمةنة و
بةس . جة أةدوو
أاوينوو ئا
كةسانة حةر
ثاسنة كة
ئصرنصست طيلنيَر
فيلسووف و
ئينسانشناسي
نامدار
ماضؤنة :
بصجطةم زواني
جة وةش بيةي
نةتةوةينة
دويَ فاكتيَ
فةرهةنط و
حةزيض هةنيَ .
ئيسة ثاسنةنة
و جة هيَندوستان
بة 18 زواني
فوَرمي،
ئافريقاي
ثانيشت بة 11
زوانيَ و سووييس
4 و كانادا بة
دويَ زوانص و ...
طردَو
خةلَكةكةيشا
ويَشا
بةهصندي
ئافريقاي ثانيشت
،سوييسي و
كانادايي
مزانا و
شانازيشا ثنةكةرا
؛ ئصمةيض
متاوميَ جة
بةش بةشوو
كوردستانيةنةو
بة زوان و
شيَوةزواني
جياوازصوة كوردستانيص
بيميَ و بة
ثلؤراليزمي
زوانيما شانازي
كةرميَ.
ثيَسنة كاكة
سيامةنديض
ماضؤ : ديموكراسي
حةر ياني ئينة
: مةدرةسةي
هةوراميانة
جة
هةورامانةنة .
دةيويد
كريستال جة
كتيَبوو
ئيَنقيَلابي
زوانييةنة
ضي بارةوة فرة
دوانوو ثي
ئاكامة ياوان
: حةر دةولَةتصو
كة زةمانيَو
بة نةرخوَ
ضيَرثانياي
حةقؤقي زواني
، طةرةكشابيَ
فرةو زوانة
كةمينةكاشا
جة بين بةرا
وجة طةش
كةردةَي
مدرناشا ،
ئيسة حةر ئا
دةولَةتيَ بة
مليؤن و
بيليوَن
دوَلارص
خةرجيَ كةرا
ثةي ئانةية كة
ئا زوانا طةش
كةراوة و
دةولَةمةندصشا
كةرا . ثيَسنة
ئينطليسي و
دوي زوانيَ
"طةيلك" و
"ويَلز"ي .
ئوَرووثا جة
زةمينةو
ثارصزناي و
طةشةداي
زوانة
كةمينةكانة
أةوتيَوي
درؤسش
طيَرتةن وةر و
تا ئاستيَوي
بةرزيض سةركةوتة
بيةن. 21 و
فيَظريةي أؤ
جةهاني زواني
ئةدَايي ،
2001ساپؤ زوانص
ئؤرووثاي ،
سالَؤ 1992
مةنشوورو
ئؤرووثاي
جةبارةو
زوانة
كةمينةكارة ،
سالَؤ 1996ي ئيعلاميةو
بارسلؤني
جةبارةو
حقوقي
زوانيةرة طرد
نيشان جة جموجؤلَيَويا
كةضي
دلصراسةنة
ئينا جة
رةيانةنة و
ثةي ئيمة
دةرسا
وتةجرؤبة.
بة
نيشانداي ئا
خاپا كة
سةرةوة
نيشانة دريةي و
بة وةرضةم
طصرتةي
ئينةية كة
ئصمةي كورد جة
طردَو ئا
وةلَاتا كة
ناميَ برياي و
ئانصضة كة نةواضيةينيَ
جة نةزةرؤ
فةرهةنط،
حةز، فرةو داخواستة
هامبةشا
،جوغرافيا
،خاك ،
ئةدةبيات و
تارةلا
ويةرين
وشؤرشص هامبةشص
، ئوميد و
ئاوات و
كيانيؤي
هامبةش و نزيكي
زواني (بة
ثةيلواو من
طرؤ زوانة
كؤرديا) كة
حةركام
ضينيشا
سةرمايصوي بة
هيَزةنص ؛ متاوميَنة
ئي كيَشةية
وةلَيَ
ئانةية بوَ بة
كةلةبةريَوي
طةورة سةرو
مةنتصقيَوي
درؤسيةوة حةل
كةرميَ.
ئيسة ضيَش
كةرميَ؟
ثةي
ئانةية
باسةكة
تةماوي نةبؤ
وئاندة نةكيَشيورة
كة وانياري
ئازيز هازؤ
ئةوةوانتةيش نةمةنو
و حةر ثاسنة
نةطنمصنة
وةرتيرو ئا
نارشيستة
أؤمانتيكا !!
كة جارجار
ثيلاو
ثةولارة و
كووجية و
كولان و
ئةرةنيشتيَ
سةرثاييَنة!
بيَ بةلَطة و
سةنةد حةر كةس
مةيلشا بؤ
،مةحكوومش كةرا
؛ ثيسنة دما
قسةو ئاخرين
واتةم و جة
ريَكايي
ويريَوي
ئازاد و دوور
جة
ئاسيميلاسيوني
و ذينوَسايدي
زواني و
فةرهةنطي
ثيشنةهاد كريؤ
ثةي حؤرمةت
نياي بة طردو
شيَوة
زوانةكاو زواني
كوردي ئي
خالَيَ واري
ثيَسنة
سةرباقةو ئا
هةرمانا كة ضي
ثانتايةنة
كريةيشا خاسا
وةرضم
طيريانيَُ:
1-
طلصرطايوي
زوانشناسي
سةرو طردَو
شيوة زوانةكاو
زواني كؤردي و
بة هامبةشي
طردَو ناوضةكاو
كوردستاني كة
جة حةر
دياليَكتيوي
كةسانصوي
شارةزا
ضاطةنة
ئةندام بانص ،
بنريؤرة و سةرو
ئي مةسةلصوة
جة ثرؤسيَوي
دريَذساتةنة
كار كريؤ.
2- جة
سةراسةرو
كوردستانيةنة
بة ثاو زوان و
ئا ناوضةية و
قسةكةريَ ئا
زوانية لاني
كةم تا دةوران
و سةرةتايي بة
زواني
ئةدَايي دةرس
بوونيؤ، تا
زارؤپص ئا
ناوضةية
حةقوو واناي
بة زواني
ئةدَايي
ويَشا ضنةشا
نةطيريؤ.
3- مشيَوم
جة هةر
حالَةنة
تةعادؤپصو
بؤنة بةينو
شيوة زوانة
طولالةكانةو
دةرةتان داي
بةطردَي ثةي
طةشةداي بة
زوانيشا و وانتةي
ثنةش.
4- ددَان
بنريؤ سةرو
بيةي طردَو
دياليَكتةكاو
زواني كؤرديو
طردَيشا بة
شيَوة زواني
أةسمي
ناوضةئي جة قانوني
بنةرةتيةنة
بذناسياو ثةي
طةشةدايشا هةرمانة
كريؤ(
ثاريَزناي
ثلوَراپيزمي
زواني).
5- ثةي
وةرطيري جة
ئةوةظلَكياي
نةتةويي
؛مشيوَم
دةسةلَاتي
سياسي كةل و
ثةل و طةشةداي
وة
سةرةوةلواي
ثةي طردَو
شيَوةزوانة
عةسلَيةكاو
كؤردي ريَك ظزؤنةو
يارمةتيشا دؤ.
كوورش
ئةميني
1. زمان
و زمانةواني،
رابيَرت
.ا.هال.تةرجؤمةو:محةمةد
رةزا باتني