گیتا یان سرودی پهروهردگار ، ئاماژهیهك بۆ کارایی هزری ناتوندوتیژی .. کهمال ههورامی

جهسته و ههست لهمرۆڤدا ، به بنچینه ناژمێردرێن . بهڵکو ڕۆحهکهیهتی ، بنهمایێکی نهگۆڕ و لهناونهچوی ههیه .... کریشنا

ئێستاشی لهسهر بێت ( گیتا یان سرودی پهروهردگار ) پڕفرۆشترین و به نرخترین کتێبی هندۆسه . لهسهرهتای سهدهی بیستهمدا ( ڕای بهادور لال بانجات ) دهڵێت : هێشتا تاکه کتێبه بۆ هندۆسهکان . لهکاتێکدا لهنێو کهسایهتیه ڕۆژئاوایهکانیشدا خوێنهر و ستایشکاری زۆرن و دهیان کهسایهتی و بیریار و فهیلهسوفی خۆرئاوایی خوێنهری ئهم کتێبه بون و لهبهرامبهریشدا ئهم کتێبه بێکاریگهر نهبوه لهسهریان . لهنێویاندا بیریار و کهسایهتی و فهیلهسوفی بهناوبانگی وهك ( هێگڵ ـ شوپنهاوهر ـ ئیمهرسون ـ تورو ـ ئهلبێرت شوایتزهر ) و زۆری دیکه ههن .

لێکۆڵهره مێژوو نوسهکان ، لهسهر مێژوی نوسینی ئهم کتێبه دانسقهیه بۆ کاتێکی دیاریکراوی نزیك کۆك نین بهڵکو مێژووکهی بۆ (400 ) ساڵی پ ، ز تاوهکو 400 ز درێژ دهکهنهوه . به جۆرێك سهرچاوهکان نوسینی تهنیا بهشهکانی 23 تاوهکو 40 ی ئهم کتێبه بۆدهوروبهری ساڵی 150 ز دهگێڕنهوه .

سهبارهت بهگرنگی تیوری ( ئاکاریی ) که لهم کتێبهدا بهیانکراوه ، زۆر لهفهیلهسوف و زاناکان بهوهگهیشتون که گیتا بهتهنیا پهیوهست نییه بهشهڕی براکوژیێکهوه له ( ماهابهارتا ) ڕویدابێت ، بهڵکو پهیوهستیان کردۆتهوه به ههموو جهنگهکانهوه . سهبارهت بهمهش :

( شری ئوردیندو ) فهیلهسوف و زانای بهناوبانگی هندی لهکتێبی چهند نامهیهك لهمهڕ گیتا ، دهنوسێت و دهڵێت : ( ژیان گۆڕهپانی جهنگ و مهیدانی مردنه ) . گاندیش ههمان باوهڕی ههیه ، چونکه ئهو جهنگهی له ماهابهارتاداباسکراوه به ( نمونهیهکی بێژێدهری مێژوویی ناو دهبات ) . ( ماهادێڤ داسای ) ش ، پشتگیری و پاڵپشتی بۆ چونهکهی گاندی دهکات . بهبڕوای ئهو ( بههیچ شێوهیهك ناتوانین گیتا بهوتووێژێکی مێژوویی دابنێین ) . ( ڕادا کریشنا ) ی ڕاڤهکاری گیاتاش لهگهڵ بۆچونهکانی ئهوانی دیکهدا کۆکه و سهبارهت بهشوێنهواری گیتا دهڵێت : ( زیاتر لهجاران لهڕهنگدانهوهکانی گۆڕهپانی جهنگ دور دهکهوینهوه بۆ ئهوهی له وتووێژی نێوان خواو مرۆڤ نزیك بکهوینهوه ) .

کهرهسه ڕواڵهتیهکانی گیتا ، له شێوهی چیرۆکێکی درێژدا :

لهمێژویهکی زۆر کۆن و لههندستاندا ، هۆزێکی زۆر گهورهدهبێت .. پاش ئهوهی سهرۆک هۆزهکه دهمرێت ، لهسهر گهیشتن بهدهسهڵات و چۆنیهتی دابهشکردنی ماڵ و سامان براو نهوهکان دبێته کێشه و ههرایان . بهتایبهت دوای ئهوهی که ( پاند ) ی کوڕی دهمرێت ، لهو کوڕهیه پێنج کوڕهزای دهبێت و گهورهکهیان ناوی ( ئهرجۆن ) ه ، سهنگهر لهکوڕێکی تری بهناوی ( هیرتاشرا ) کهدهکاته مامیان ، لهگهڵ نهوهکانیتری کوڕی سێههمی که نهوهد بران و گهورهکهیان ناوی ( دورجود هون ) ه دهگرن . واته نهوهی کورێکی دهچنه سهنگهرهوه بهدژی کوڕو نهوهکانی ئهو دو کوڕهکهی دیکهیهوه ...

هۆزیش بهسهریاندا دابهش دهبێت و لهشکر لهسهر یهك کۆدهکهنهوه .. شهڕێکی خوێناوی براکوژی لهنێوانیاندا دهست پێدهکات .. ( ڤیسا) ی زانا ، نوسهری کتێبهکه دهرفهتی بینینی شهڕهکهی بۆ دهڕهخسێت .. ( هیرتاشرا ) ی مام که وهك پاشا لهشوێنی باوکیدا دانیشتوه ، لهو کاتهدا کوێر بوه . بهڵام ئهم کوێر بونهی زۆر پێخؤش بوه تاوهکو ئهو شهڕی براکوژیه نهبینێت. کتێبهکه لهدیمهنێکی شهڕهکهوه دهست پێدهکات .. ئهویش لهسهر زمانی ( سانجیا ) گالیسهکهچی شاوه دهبێت که ( ڤیسا ) نوسهری کتێبهکه داوی لێکردوه بهردهوام ههواڵی گۆڕهپانی شهڕ بۆ پادشا بگێڕێتهوه . بۆیه دهتوانرێت ( سانجیا ) به گێڕهرهوهی چیرۆك و کهسایهتی یارمهتیدهرئهژمارده بکرێت که خوێنهرانی گیتا بههۆی ئهوهوه به ئامۆژگاریهکانی ( کریشنا و ئهرجۆنا ) ئاشنا دهبن . کریشنا وهك هاودهم و گالیسکهچی ئهرجۆنا دێته ناو گۆڕهپانهکهوه . بهڵام له ههمان دهستپێکی کتێبهکهدا وهکو خوایهکی باشتر و نیشانهی هێزی بونهوهر دهردهکهوێت که جار بهجار دێته سهر زهوی تاوهکو لهکاتی پشێویدا سیستم بهرقهرار بکات .

ئیتر گیتا بهڕێنمایه تیوری و پراکتیکهکانی کریشنا لهمهڕ کارو خۆناسی لهشێوهی وتووێژ لهگهڵ ئهرجونادا دهست پێدهکات .

ناوهرۆکی فهلسهفی گیتا ـ سرودی پهروهردگار :

گیتا ، لهشێوازی جۆرێکی لێکۆڵینهوهدا ، وهك وتووێژێکی پڕ لهمشتومڕ خۆی دهخاته ڕوو . لهههر قۆناخێکیدا کریشنا ، لهو کێشمانکێشه مهعنهویهدا زیاتر ڕۆحی ( ئهرجۆنا ) بێداردهکاتهوه و ئازاری دهدات . ئهمهش بهگرتنهبهری میتۆدێکی تایبهت ، ڕێنمایهکانی پێشکهش دهکات و لهو ڕێگایهوه دهخوازێت چارهسهری گرفته دهرونیهکانی بکات و باری تێکچوی هاوسهنگ بکاتهوه . لێرهشهوه کار دهگاته ئهوهی که داوای لێبکات کهس نهکوژێت . ئهگهرچی داوایهکی لهمجۆره بۆ کهسێکی جهنگاوهر بهتایبهت بۆ جهنگاوهرێکی سهرکرده که سهرکردایهتی کوشتن دهکات کارێکی ئاسان نییه ، بهڵام ئامۆژگاری گیتا لهو دهستپێچهوه بۆ مرۆڤهکان ئهوهیه دهرفهت بهنیگهرانی نهدهن . چونکه نیگهرانی و ههراسانی سهرچاوهی خهم و نههامهتیهکانی مرۆڤن . بۆیه پێویسته هزر ئارام و ئاسوده بێت . له بڕوای کریشنادا جهسته و ههست لهمرۆڤدا به بنچینه ناژمێردرێن ، بهڵکو ڕۆحهکهی بنهمایهکی نهگۆر و لهناو نهچوی ههیه . ههربۆیه بۆ ئهم مهبهستهش دهڵێت : ( ئهوهی لهوباوهڕهدا بێت کهسێك ، کهسێکی دیکه دهکوژێت ، بیرکردنهوه لهوهی کهسیك دهکوژرێت سهرتاپا ههڵهیه ، نهکهسێك دهکوژێت و نهکهسێکیش دهکوژرێت . ) چونکه لهبارێکی ئاوهادا ئهوه تهنها جهستهیه لهکار دهکهوێت که ڕۆڵێکی بنچینهیی له پێکهاتهی مرۆڤدا نییه ، بهڵکو ڕۆح بنهمایهو ناکوژرێت و لهناو نهچوه .

گهوههری ڕێنمایهکانی گیتا توانای پهسهندکردنی کردهیه بهبێ نیگهران بون لهمهڕ بهری ئهو کردهیه . ههر لهمگۆشهنیگاوهیه داوا له خوێنهرانی دهکات لهڕێگای وازهێنانیان له ههموجۆره بهرژهوهندخوازیێکی کهسی ڕێگای بهرزی مهعنهویهت ههڵبژێرن .

دهرنجام ، لهزهنجیرهی ئهو گفتوگۆیانهی لهنێوان کریشنا و ئهرجۆنا لهمهیدانی شهڕدا ڕودهدهن کۆی ناوهرۆکی گیتا پێکدههێنن . ههر لهمیانهی ئهو وتووێژانهدا کرۆکی ئهو ئهوینهی که توانای جڵهوکردنی شههواتهکان بهمرۆڤی جهنگاوهر دهبهخشێت تاوهکو مرۆڤی کۆنترۆڵبو ( یۆگی ) لێدهربچێت ، به گرنگیهوه باس دهکرێن .

زۆر گرنگه لهسێبهری ئهو گفتوگۆیانهدا ئهرجۆنا فێر دهبێت که بهچ شێوهیهك بهسهر ههست و کردهکانیدا بهبێئهوهی مهیدانی شهر جێبهێڵێت ، زاڵبێت . بهو جۆرهش ئهرجۆنا لهدواجاردا بهتهواوی دهگۆڕێت .

ئهنجامگیری :

وهك دهرکهوت ناوهرۆکی گیتا ، بهتهنها مهسهلهیهك نییه توندوتیژی ڕهتبکاتهوه بهڵکو گرنگی لهوهدایه باس له فهلسهفهیهك دهکات و دهیهێنێته پێش کهبنچینهی ناتوندوتیژی بههێزو جێگیر دهکات . لهگهڵ ئهوهشدا وهك باسکرا ئهرجۆنا فێر دهبێت کهچۆن بهسهر ههست و کردهکانیدا زاڵبێت ، بهبێ ئهوهی گۆڕهپانی جهنگ جێبهیڵێت .لهکاتێکدا کهههمو وتووێژهکانی نێوان کریشنا و ئهرجۆنا له گۆڕهپانی جهنگدا ڕودهدهن . ئهمهش مانا و مهغزاو مهدلولی تایبهت بهخۆی ههیه ..

بۆ خوێنهر زۆر گرنگه که ههمیشه ئهوهی لهیاد بێت زهمینهی دیالۆگهکانی نێو گیتا شهڕگهکانه . شهڕیش بهمانی شکستهێنانی ههمو دیالۆگهکانی پێش شهڕ دێت . واته ئهوکاتانهی کهبیر و هۆشی مرۆڤ لهچارهسهرکردنی کێشه و گرفتهکاندا بهبنبهست دهگات ، ئیتر لهبارێکی ئاوهادا بۆ یهکلاکردنهوهی کێشهو گرفتهکان پهنا دهبردرێته بهرهێز و چهکه ئاگر پرژێنهکان و بهوهڵام دێن . کاتێك که مهیدانی شهڕگهکان گهرم دهبێت و توندوتیژی لهلوتکهدایه ، کهچی جارێکیتر دیالۆگ دێتهسهر خهت و لولهی چهکه ئاگر پژێنهکان دهمکوت دهکات . ئهمهش ئهوه دهگهیهنێت کهدیالۆگ لهخودی خۆیدا گهر بهپێی لۆژیک و لهڕوانگهی میتۆدێکی دروستهوه بهڕێوه بچێت توشی شکست نابێت . ئهمه لهکاتێکدا زۆرجار لیره و لهوێ گوێبیستی ئهوه دهبین که فڵانه یان فیسار دیالۆگ سهرکهوتنی بهدهستنههێناوه و توشی شکست بون ، بهڵام لهڕاستیدا پێویسته ئهوه بزاندرێت که ئهوه لهبنهڕهتدادیالۆگ نهبوه یان نییه بهڵکو ئهوه بهکارهێنانی جۆرێکیتری هێزه و پشت به وروژاندنی دیوه شههوهتیهکانی مرۆڤ دهبهستێت و بهرژهوهندی تهسکی لایهنێکی دیاریکراو ی نێو ئهوهی بهههڵه ناوی لێنراوه دیالۆ گ لهبهرچاو دهگیرێت . ههر لهمڕوانگهیهشهوه ئهوه دههێنێتهوه نێو یادهوهری خوێنهر و پێمان ڕادهگهیهنێت که ئهگهر چی ههمو دیالۆگێك لهقسهکردنهوه سهرچاوه دهگرێت ، بهڵام مهرج نییه ههمو قسهیهك دیالۆگ بهرههمبهێنێت . چونکه قسه ئهو باره فسیۆلۆژیهیه که مرۆڤ له تهمهنی منداڵیدا فێری دهبێت ، بهڵام دیالۆگ گوزارشت لهباری شارستانی مرۆڤ دهکات که پێویسته فێری بێت و پێی بگات .

لهکاتێکدا کهزهمینهی دیالۆگی نێوان ( کریشنا و ئهرجۆنا ) گۆڕهپانی شهڕگهیه و دروست لهو کاتهدایه که هۆش لهو پهڕی پهرێشانی و زمان لهباری لاڵیدایه و گوێ بهتهنها دهنگدانهوهی دهنگه وێرانکهرهکانی ژیان دهبیستێ ، کهچی دیالۆگ بههێزو کاریگهری خۆیهوه لهڕوانگهی لۆژیکهوه ، وهك هێزێکی باڵا و کاریگهر و به هێزتر له بهوهڵامهاتنی چهکه ئاگرپژێنهکان بهوهڵام دێت و بهشێوهیهکی ئارام دهمبهستیان دهکات و شهڕگهکانیش له گۆڕهپانی مهرگ و ههتککردنی ژیانهوه دهگۆڕێت بۆ ئهوینێك کهژیان مانا و چێژی ڕاستهقینه به خودی مرۆڤهکان پێشکهش بکات . واته سهرنجمان بۆ شوێنێکی هێزی مرۆیی ڕادهکێشێت و به هێمێنی پێماندهڵێت : بههێزی مرۆڤ له ئارامیهکهیدایه نهك لهتوندوتیژیهکهیدا ، که زۆرینهی مرۆڤهکان وهك پێویست ههستی پێناکهن و لهبهرامبهریدا نابینان . واته ئازایهتی و جهربهزهیی و جهسوری مرۆڤ له هێمنی و نهرمو نیانیدایه نهك بهههڵه گوزارشتکراوه و زۆرینهی مرۆڤهکان دهیبهستنهوه به دهرهاویشتهکانی توندوتیژیهوه . ئهمهش وهڵامێکه بۆ ئهو کهسانهی که لهو باوهڕهدان نهرمونیانی واتای ترسنۆکی و به سهنگهر چۆڵکردن گوزارشتی دهکهن ..

لهههمان کاتدا لهو ڕوانگهشهوه کهشهڕگهکان گۆڕهپانی مهرگ و ههتکردنی ژیانه ، کهچی جارێکیتر جاڕی ژیانی لێدهدرێتهوه ، شهڕیش له بنهڕهتدا و لهخودی خۆیدا کردهیهکی ناپهسهند و خراپه ، کهچی لهسێبهریدا دیالۆگ وهك کردهیهکی پهسهند و باش بهرههمدههێنێت وهڵامێکه بۆ ئهو باوهڕهی که پێی وایه لهخراپهوه خراپهو لهچاکهوه چاکه وێنا دهبێتهوه . لانیکهم گومان لهسهر ئهم باوهڕه دروستدهکات و دهڵێت : مهرج نییه و گهر هۆشی مرۆڤ بهکار بێت پێی دهکرێت لهو پهڕی خراپهوه ئاراستهکان بهمهبهستی چاکه بگۆڕێت .

درێژهی ههیه ...

چهند دهستهواژهیهکی ، گیتا ، سرودی پهروهردگار :

یهکهم: ناتوندوتیژی ، جێگیریی ، ڕۆح ، ڕازیبون ، پهشیمانی ، خێر ، ناوبانگ ، ههمو شێوه جۆراوجۆرهکانی بونی پێش منی تێدایه . 5 : 10 .

دوهم : خاکهڕایی ، ڕاستگۆیی ، دانبهخۆگرتن ، دهستپاکی ، ڕێزگرتن لهمامۆستا ، خاوێنی ، بڕوای یهقین ، خۆدورگرتن لهخراپه . 7 : 13

سێههم : ناتوندوتیژی ، ڕاستی ، دانبهخۆگرتن ، لێبوردن ، ئارامی ، ڕاستگۆیی ، دڵسۆزی ، کهس ئازارنهدان ، مهرهبانی ، شهرم ، ئاسودهیی ، خهیاڵ . 2 : 16

چوارهم : ئاینی خواکان ، مامۆستاکان و زاناکان ، خاوێنی ، داد ، داوێن پاکی و ڕێزگرتن لهژیان ، ئهوانه وهرزشی کارن . 14 : 17